Spelers selecteren op basis van cijfers en formules: RUG, FC Groningen en KNVB gaan het doen

Euroborg roken Nijland rookverbod

De toekomst van het Nederlandse voetbal: spelers selecteren op basis van cijfertjes en formules. De RUG sluit haar handen ineen met FC Groningen en de KNVB om er serieus onderzoek naar te doen. 

Dat het niveau van het Nederlandse voetbal keldert, is een vaak gehoord statement van knorrepotten in de lokale kroeg en in praatprogramma’s als Voetbal Inside. Terecht, want de clubs doen nauwelijks meer mee in de Europese top, om over de wanprestaties van het Nationale elftal nog maar te zwijgen.

Het kan, nee, het móét beter. Misschien wel door de manier waarop we spelers selecteren rigoureus te veranderen. Van de jeugd, tot aan professionals op het allerhoogste niveau. Rijksuniversiteit Groningen zoekt een promovendus die onderzoek gaat doen samen met de KNVB en Wouter Frencken, sportwetenschapper van FC Groningen.

Het doel: formules ontwikkelen om tot effectievere selectiemethodes te komen. Een wetenschappelijke benadering kan de heilige graal zijn.

‘D’r zit een goede kop op’

Wat is er eigenlijk mis met de huidige manier van selecteren? Zat. De voetbalwereld is er eentje van emoties, meningen en onderbuikgevoelens. Al zijn dat misschien aspecten die de sport charme geven, het menselijk brein is niet geheel zonder gebreken. Zo vindt ook Rob Meijer, werkzaam bij psychometrie en statistiek aan de RUG en mede-initiatiefnemer van het onderzoek.

“Een trainer of scout registreert allerlei informatie die hij verwerkt in zijn hoofd. Op basis daarvan maakt hij een beslissing. Maar daar zijn wij als mensen nou eenmaal niet echt helden in”, zegt Rob. “Zaken als haarkleur, manier van bewegen of het feit dat een speler je aan een andere goede voetballer doet denken, kunnen onbewust meespelen in de beoordeling, terwijl die informatie irrelevant is.”

Vanuit wetenschappelijk oogpunt is het veel beter om eerst een aantal indicatoren vast te stellen, vindt de hoogleraar. “Zaken waar een goede voetballer aan moet voldoen. Daarna kun je data verzamelen en werken aan een formule om er een selectiemethode van te maken”, voegt hij eraan toe.

Wetenschappers verstand van voetbal?

Maar hebben wetenschappers wel verstand van voetbal? “De indicatoren moeten komen vanuit de voetballerij. Daar gaan wij ons niet mee bemoeien”, lacht Rob. “Mensen met veel kennis van voetbal stellen bijvoorbeeld vast dat handelingssnelheid en kopsterkte belangrijk zijn. Wij verzamelen die data en proberen een methode te ontwikkelen die aangetoond de beste spelers selecteert.”

Klinkt logisch, maar hoe zit het met zaken die lastig te meten zijn, zoals een karaktereigenschap als gedrevenheid? Ruud den Hartigh: “Dat lijkt in eerste instantie onmeetbaar. Toch kun je kijken naar wat er in het veld gebeurt. Hoe snel een speler opstaat na een verloren duel, bijvoorbeeld. Dat is wel degelijk meetbaar en kan iets zeggen over gedrevenheid. Rond het trainingsveld van FC Groningen staat al een heel systeem om dat soort zaken te registreren.”

Ruud weet waar hij over praat. Hij is Universitair docent Talent Development and Creativity aan de RUG en tevens sportwetenschapper. En de man die samen met Rob Meijer de nog aan te nemen promovendus gaat begeleiden in het onderzoek.

Moneyball, AZ en Midtjylland

Helemaal nieuw is beleidsvoering op basis van statistiek in de sport niet. Het moneyball-principe, zoals het ook bekend staat, is voor het eerst toegepast door Billey Beane, manager van het Amerikaanse honkbalteam The Oakland Athletics. Hij boekte grote successen door zijn destijds nieuwe, op statistiek beruste manier van selectie. In 2015 wordt hij gestrikt door AZ, waar hij slechts een adviserende functie bekleedt.

Ook Deense voetbalploeg Midtjylland doet selectie en aankopen middels het moneyball-principe en wordt in 2015 landskampioen. “Het is zeker niet nieuw”, zegt Rob. “Maar je moet wel consequent zijn. Als een ploeg met weinig geld volgens het principe handelt, maar toch weer ouderwets gaat scouten en dure spelers aankoopt wanneer het financieel beter gaat, schiet je er niks mee op.”

Waarom Groningen?

“FC Groningen is de optimale testlocatie dicht bij huis en Wouter Frencken is al een tijdje bezig met een wetenschappelijke benadering van voetbal”, zegt Ruud over de rol van de FC. “Via Wouter is het contact gelegd met de KNVB, de perfecte landelijke partner. Zo kunnen we resultaten van het onderzoek in de toekomst mogelijk breder implementeren.”

Breder implementeren? Dat betekent dat ons Oranje mogelijk ook gebruik gaat maken van de nieuwe selectiemethodes, gebaseerd op het onderzoek. Toekomstmuziek waarvan de eerste noten in Groningen geschreven worden. Mits de knappe koppen tot een succesvolle formule komen natuurlijk. Zover is het nog niet.

FC Groningen Euroborg

De ziel uit het spelletje halen

Tegenwoordig wordt er al heel anders gekeken naar voetbal dan vroeger. Toch wordt er nog niet wetenschappelijk genoeg met data omgegaan om echt vooruitgang te boeken. Dit onderzoek is een mooie stap richting de toekomst. “Ik snap niet zo waarom mensen uit de voetbalwereld zo achterdochtig zijn. We kijken alleen naar wat werkt, of juist niet”, zegt Rob.

“We willen absoluut niet de ziel uit het spelletje te halen, maar het Nederlandse voetbal naar een hoger niveau tillen. Bovendien blijft toeval altijd een rol spelen, omdat het zo’n dynamische sport is.  Sommige dingen zijn niet te meten en die onvoorspelbaarheid maakt het ook mooi”, voegt hij eraan toe.

Gelukkig zijn er nu partijen die enthousiast worden van de frisse benadering, waaronder dus de KNVB en FC Groningen. Ook clubs als Vitesse, Utrecht en Feyenoord willen meewerken aan het onderzoek door data aan te leveren. Dit kan het begin zijn van iets moois.

Wanneer Europees- of wereldkampioen?

“Natuurlijk is het afwachten wat er uit het onderzoek komt. Het wordt een meerjarig project, waarbij het best zou kunnen dat bepaalde selectiemethodes op korte termijn wel werken, maar over een langere periode juist niet”, zegt Ruud. “Het is alleen al mooi dat we een hele hoop informatie in kaart kunnen brengen.”

Hoe dan ook: wij zijn enthousiast dat de wetenschap deze kans krijgt. Het onderzoek kan voor nieuwe inzichten zorgen, waar verschillende Eredivisieteams profijt van kunnen hebben. Nu nog een een geschikte kandidaat vinden die gaat promoveren op het onderwerp. “Het moet een goede wetenschapper zijn, met passie voor voetbal”, sluit Rob stellig af.

Op de vraag wanneer we weer een titel gaan pakken met Oranje, krijgen we geen gewaagd, hoopvol antwoord. Nee, slechts een hele hoop ‘zo’n statement kunnen we natuurlijk niet maken‘ en ‘er is nooit met zekerheid te zeggen dat.. ‘ Tsjah, het blijven academici.

Ga het gesprek aan ( comments)