Pieter (76) staat voor Griekse rechter en riskeert hoge straf voor spionage en mensensmokkel. Maar hij hielp alleen maar vluchtelingen

Pieter Wittenberg. Foto: Marcel Jurian de Jong

Eem een uitstapje naar het Ommeland en verder. Naar Peest, tussen Assen en Groningen, en Lesbos. Niet voor de lol, maar omdat een ernstige zaak onder de aandacht moet komen.

Vandaag staat namelijk de 76-jarige Pieter Wittenberg voor de rechter op Lesbos. Het Griekse Openbaar Ministerie verdenkt hem van onder andere mensensmokkel en spionage. Dat is gelul, zegt Pieter. Hij was op Lesbos om vluchtelingen bij te staan. Dankzij die hulp aan de medemens in hoge nood riskeert hij nu een hoge gevangenisstraf. Er staat maximaal iets van 25 jaar op.

Pieter is een barmhartige eindbaas

In het interview met Dagblad van het Noorden vertelt Pieter dat hij in de rechtbank waardig wil zijn. „Niet boos worden, de kalmte bewaren en duidelijk maken dat ik er was om mensen te helpen. Dat is mijn strategie.”

De oude baas werkte op Lesbos voor verschillende hulporganisatie en deed wat nodig was om vluchtelingen te helpen. Van koken in kamp Moria tot kleren sorteren en wachtlopen op het strand om te kijken of er vluchtelingen of drenkelingen zijn. Nobel en belangrijk werk omdat de Europese Unie en Griekenland de mensen aan hun lot overlaten.

Aanklacht in het Grieks

Maar de Griekse politie heeft zijn pijlen gericht op de vrijwilligers die bootvluchtelingen helpen. In dit geval ERCI (Emergency Response Center International), waarvoor Wittenberg onder meer als kapitein actief is. De stichting helpt vluchtelingen veilig aan land te komen, verleent eerste hulp en draagt ze over aan de havenpolitie.

De nachtmerrie voor Wittenberg begint in 2018. In augustus staan twee agenten voor het appartement in Lesbos om de vluchtelingenhelper op te halen. „Waarover het ging? Ik had geen idee. Ik was er ook helemaal niet, ik was in Nederland.” De aanklacht beslaat vier pagina’s en is geschreven in het Grieks. „Ik kon alleen ontdekken dat het ging om de organisatie ERCI en ik herkende namen”, zegt hij.

Bittere ernst


Wittenberg en zijn vrouw lachen er in eerste instantie hard om. In Europa worden vervolgd omdat je je medemensen probeert helpen? „Het was zo ridicuul wat in die beschuldigingen stond. Dat we met verrekijkers op het strand stonden en dat we de radio afluisterden en geheimen doorbriefden.” Klopt allemaal, erkent hij. „Maar alles wordt anders uitgelegd.” Verontwaardigd: „Als schipper op een boot ben je zelfs verplicht om de radio te beluisteren. Het is strafbaar als je het níet doet.”

Het wordt bloedserieus als bekend wordt dat twee collega-helpers zijn gearresteerd. Het gaat om de jonge Sarah Mardini en Seán Binder. Sarah Mardini is zelf een Syrische vluchtelinge. Haar verhaal is wereldwijd bekend: de Netflix-film The Swimmers is erop gebaseerd . Mardini en Binder zitten meer dan honderd dagen vast in de Griekse cel. „Sean vertelt erover dat hij met meer dan honderd mannen in een cel zat. Als ze naar buiten moesten, werden ze allemaal aan elkaar vast geketend.” Dagelijks eten en drinken is allerminst gegarandeerd.

Hoop

Elke keer als Wittenberg afreist naar Lesbos loopt hij het risico in de cel te belanden. Hoe de rechtsgang eruit ziet is voor niemand duidelijk. De zaak wordt een aantal keren uitgesteld en pas afgelopen december krijgt hij zijn eigen dossier, vertaald in het Engels. Dat wordt tot dan toe geweigerd. En een tolk? Voor de inhoudelijke behandeling van dinsdag heeft Wittenberg zondag op het allerlaatste moment nog iemand kunnen regelen. De Griekse justitie, maar ook de Griekse ambassade in Den Haag en het ministerie van Binnenlandse Zaken geven volgens Wittenberg niet thuis bij zijn vragen om hulp en ondersteuning.

Ondanks zijn ervaringen wil hij blijven geloven in een goede uitkomst. „Ik kan alles vertellen, ik heb niets te verbergen. Ik wil de rechter in de ogen kijken. Ik wil hem laten zien dat het beeld dat op basis van mijn dossier wordt gevormd, niet klopt. Die kans wil ik hebben, maar ik wil het de rechter ook gunnen.”

Wroeging

Nog steeds komen de vluchtelingen in groten getale op Lesbos aan. Wittenberg blijft tot het diepst gemotiveerd om ze te helpen. „Dit moet afgelopen zijn. Als in heel Europa autoriteiten zouden doen wat ze moeten doen is het werk wat ik en al die anderen doen niet nodig.” Waarom hij zo gedreven is? Zijn eigen bestaan is te danken aan mensen die bereid waren te helpen. „Mijn vader is in 1939 gevlucht voor Hitler vanuit Tsjecho-Slowakije. Hij was Joods. Hij is liefdevol opgevangen door mensen in Amsterdam.”

Lees meer op Dvhn.nl