Politie over mogelijke kidnapping met wit busje: goed onderzocht, geen sprake van poging kidnapping

Foto gaat rond op social media. Bewerking: Sikkom in Paint

Het gonst in Stad over een wit busje van Verkley waarin kidnappers zouden zitten. Ze zouden het gemunt hebben op jonge vrouwen. Sterker: in een appgroep vertelt iemand zelfs openhartig over een poging tot kidnapping. “Als je een wit busje met groot Verkley erop ziet, loop dan direct weg.” Maar volgens de politie is er geen concrete zaak.

De screenshot van het appje gaat als een malle rond in Stad. Gister rond drie uur in de middag krijgen wij de eerste melding binnen. Daarna lijkt het alsof een kraan is opengezet. De teller staat nu op een stuk dertig appjes, pb’tjes, mailtjes en Insta Directjes met allemaal grosso modo hetzelfde verhaal en een foto van het Verkley-busje. Maar er zitten ook een aantal opmerkelijke verschillen in de verhalen.

Zelfde verhaal, andere details

De ene rept over Metaallaan in Vinkhuizen, maar voegt daar dan weer een foto bij van een Verkley-busje in de Moesstraat. De ander zegt dat het aan de Diamantlaan in Vinkhuizen was, met daarbij een van foto van de Moesstraat. En een derde appt dat het waarschijnlijk in de Aquamarijnstraat is, met daarbij weer een andere foto van een Verkley-busje met zelfs twee maskers van Money Heist aan de hoofdsteunen.

Ziet er eng uit. Vooral omdat de foto vaag en korrelig is. En in de schemering is genomen. Zo lijkt het alsof er twee gasten in zitten met een masker op. Maar het zijn de contouren van de rugleuning met het masker dat daarboven bungelt. Desondanks is het reden voor nog meer paniek: “Reports of a man wearing a mask from Money Heist attempting to kidnap women in Vinkhuizen (Diamantlaan). Stay safe!”

Verschillende busjes

Bij sommige verhalen wordt een artikel van InfoLeek meegestuurd. Daarin wordt ook gewaarschuwd voor kidnappers die werken vanuit een wit busje. Twee jongens zouden zijn aangesproken met de vraag of ze in het busje wilde stappen. Gelukkig ziet een omstander het gebeuren en heeft ‘ie de helderheid van geest om een foto te maken. Daarop is een wit busje te zien met een buitenlands kenteken.

Heel wat anders dan het Verkley-busje. Die is groter, van een ander merk en heeft duidelijk een Nederlands kenteken. En toch wordt het allemaal op een hoop gegooid en groeit de paniek per appje dat wordt rondgestuurd. Wij zijn niet direct gisteravond op die trein gesprongen, ondanks vele verzoeken de oproepjes zo snel mogelijk met een groot publiek te delen om mensen te waarschuwen.

Witte busjes worden vaak gebruikt in hoaxes

Verhalen over kidnappers in witte busjes gaan regelmatig rond. De ene keer in Oost-Groningen, dan worden in Bedum weer de wildste verhalen verspreid en ook buiten de provinciegrenzen waarschuwt men om de zoveel tijd voor witte busjes. In 2017 gaat bijvoorbeeld in Rotterdam rond dat Bulgaren vanuit een wit busje kinderen ontvoeren om hun organen. Die zouden voor veel geld worden doorverkocht.

Al die oude verhalen blijken keer op keer gelul te zijn. Na onderzoek wordt duidelijk dat het gewoon de postbode is, die rustig zijn ronde doet in plaats van achter kinderen aan rijdt. Of een bouwvakker die een voetbal teruggeeft aan een paar jonkies in de straat. En zo zit er vaak een hele logische verklaring achter de horrorverhalen over witte busjes. Alle reden dus om het eerst goed uit te zoeken.

Terug naar de bron

Dat begint bij de bron: het meisje dat in de appgroep melding maakt van wat haar is overkomen. Gister spreken we haar voor het eerst. Ze bevestigt dat er wat is gebeurd, maar wil er eigenlijk niet over praten, laat staan dat er een artikel aan gewijd wordt. Aangifte of een melding bij de politie heeft ze nog niet gedaan. En ze vraagt om bedenktijd. Sindsdien is het zo goed als stil.

Op appjes reageert ze niet meer. De telefoon neemt ze niet meer op als ik bel. Vanochtend belt collega Lidian met een ander nummer en krijgt haar wel te pakken. Ze wil er niks over zeggen. Daarop zegt Lidian dat ze begrijpt dat ze overweldigd is, maar dat we wel moeten weten of het waar is omdat veel mensen ongerust zijn. Maar dat zit er niet in.

Reactie Verkley en politie

Bij Verkley zitten ze in de maag met het gerucht. “We zijn net gebeld door de politie. Het is geen concrete zaak werd ons verteld”, zegt Monique Fransman van het bedrijf. “Wel is het bijzonder vervelend, vooral voor de betrokken collega’s. We werken vaak in Groningen en er rijden veel busjes van ons rond.”

Verkley overweegt daarom aangifte te doen van smaad en laster, maar daar is het bedrijf nog niet helemaal over uit. Anne Kok, woordvoerder van de politie in Stad, vertelt dat er meerder meldingen zijn binnengekomen en dat er is gesproken met aangeefster en de bestuurder van het busje. “Het komt overeen met het verhaal dat jullie ook schetsen”, vat Anne samen.

“Bel 112 als je het gevoel hebt dat je wordt achtervolgd”

“Op die hoofdspelen zaten maskers. Die zagen in het donker er eng uit. Betrokkenen zijn daarvan geschrokken”, legt de woordvoerder uit. “Dat kan ik ook wel begrijpen.” Daarnaast stipt ze aan dat de politie de meldingen erg serieus neemt. “We hebben goed onderzoek verricht, daar zijn wij voor. Daarnaast hebben we geadviseerd om de maskers weg te halen.”

Daarmee moet voorkomen worden dat zulke situaties zich opnieuw voordoen met het busje. En mochten mensen echt het idee hebben dat ze worden achtervolgd, dan raadt Anne ten zeerste aan om direct met 112 te bellen in plaats van het te delen op social media. “Dan kunnen we direct actie ondernemen en zo wordt voorkomen dat er ten onrechte veel onrust ontstaat.”

De witte busjes-mythe

Die onterechte onrust over witte busjes komt dus vaker voor. Daar weet Pieter Burger, onderzoeker naar nepnieuws, hoaxes en broodje-aapverhalen aan de opleiding journalistiek en nieuwe media aan de Universiteit van Leiden, alles van. Volgens Pieter bestaan de verhalen al vele jaren en duiken ze sinds 2004 regelmatig op . Ze worden waarschijnlijk in stand gehouden uit angst voor kinderlokkers in combinatie met de angst voor arbeidsmigranten, meent Pieter.

Het witte busje is daarbij favoriet omdat daar erg veel van rondrijden in Nederland. Zodoende kunnen kidnappers of kinderlokkers op elke plek worden gespot en gaan de verhalen een eigen leven leiden. In andere landen kennen ze het ‘wittebusjessyndroom’  ook . In Duitsland heet het fenomeen bijvoorbeeld ‘ das Bulli-Phantom ‘ en in Engeland spreekt men van de ‘ white van man ‘.

Disclaimer

In sommige appjes gaat het telefoonnummer van de bron rond. Gezien bovenstaand is het sowieso verstandig om de berichten niet verder te sturen. En als je dat toch doet: maak het nummer dan even anoniem. De jongedame heeft, volgens de politie, oprecht het idee gehad dat er gevaar dreigde en is enorm geschrokken van de lawine die ontstaan is na haar appje.