Poll: we moeten extra gas winnen, ook al gaat dat ten koste van de veiligheid van veel Groningers

Spannende tijden staan voor de deur. <em>Winter is coming</em> en tegelijk draait Rusland de gaskraan naar Europe steeds verder dicht. Dat kan uitlopen op een grote energiecrisis die de economie op het oude continent harde klappen geeft. Daarom wordt de roep om Gronings gas steeds sterker.

Op Twitter is #Groningen vandaag zelfs trending. Dat is niet vanwege de eierballen. Ook niet omdat Vindicat peuken heeft opgeruimd. Twitter wordt gevuld met oproepen om meer Gronings gas te winnen om de energiecrisis te verlichten. Die suggesties komen niet alleen vanuit de goegemeente op Twitter. Verschillende politici opperen het en gerenommeerde buitenlandse kranten ( Guardian en o.a. Washington Post ) schrijvenrecent dat het een belangrijke weg is om de gascrisis te beteugelen.

Meer winnen is levensgevaarlijk

Maar ook dat is een heilloze weg, zeggen veel experts. Gaswinning zorgt voor aardbevingen. Gevaarlijke aardbevingen. Daarom wordt de winning teruggeschroefd naar nul komende jaren. Om te voorkomen dat er slachtoffers vallen. Want dat is wat op het spel staat. Groningen is niet gebouwd op aardbevingen. De infrastructuur niet, noch huizen, fabrieken, kantoren en scholen. Nooit (behalve de laatste jaren) is rekening gehouden met forse aardbevingen.

De zwaarste aardbeving tot nu was die van Huizinge met 3,6 op de schaal van Richter. Dat lijkt niet zo zwaar in vergelijking met Italië, Japan of Griekenland. Maar schijn bedriegt. De schaal van Richter gaat om de kracht van bevings in de kern. Die ligt in genoemde landen op zo’n 10 kilometer diepte. In Groningen zijn de bevings op 3 kilometer diepte. Daardoor komt er bij een beving in Groningen van 3,5 veel meer kracht vrij aan het oppervlakte dan bij een vergelijkbare beving in andere landen. En daarbij komt dus dat in die landen bij de bouw rekening wordt gehouden met bevings, hier niet. En ook belangrijk: een graad meer op de schaal betekent een tien keer zo krachtige aardbeving.

Mislukte versterkingsoperatie

Om Groningen veilig te maken tegen de verwachte bevingen is jaren geleden een enorme versterkingsoperatie uitgerold. Die wordt al jaren aan gewerkt zelfs, met bar weinig resultaat. Slechts een fractie van de ‘onveilige’ panden is versterkt. Wat het nog ingewikkelder maakt zijn de nieuwe berekeningen. Telkens als de gaswinning naar beneden wordt geschroefd, zeggen overheid en NAM: dan hoeven er ook minder huizen te worden verstevigd, want de kans op zware bevingen neemt af.

Aan het einde van de streep zijn we jaren verder zonder significant resultaat. De bedoeling is dat in 2028 de versterkingsoperatie is afgerond. Dat is een onmogelijke missie, concludeert het Staatstoezicht op de Mijnen in juni van dit jaar. Het tempo moet zelfs met de factor drie omhoog om de doelstelling te halen. Let wel: dat is de doelstelling gebaseerd op minimale winning en pas in 2028 klaar.

Impasse

Als de winning, zoals door velen gewenst, wordt opgeschroefd om Europa in de benen te houden, moeten veel meer gebouwen versterkt wordt. Dat lukt nooit, want we hebben het gas nu nu nodig. En nu lopen we al zo’n 13.000 (!) woningen achter. Niet voor niks waarschuwde het Staatstoezicht op de Mijnen al in maart voor de grote risico’s van meer winnen. In 2018 stelde het orgaan nog dat 12 miljard kuub de veilige marche is. Op dit moment wordt ruim 3 miljard kuub gewonnen per jaar. Reden voor veel entiteiten om nu te zeggen dat we weer naar dat niveau toe moeten.

Maar het SodM komt terug op de uitspraken van 2018. Die waren gebaseerd op de aanname dat de versterkingsoperatie binnen afzienbare tijd was afgerond. Dat is verre van gerealiseerd. Sterker: het overgrote deel moet nog gebeuren. Dat betekent dat doorgaande gaswinning, zelfs op een lager niveau, de risico’s van aardbevingen weer toenemen. Daarom benadrukt de toezichthouder in maart dat afbouw van de gaswinning vanwege de veiligheid nog steeds nodig is omdat anders huizen kunnen instorten waardoor bewoners kunnen overlijden.

Groningen kan in zijn eentje Europa een jaar voorzien van gas

Dat naar Groningen wordt gekeken is logisch. In het Groninger gasveld, het grootste van Europe, zit nog zo’n 450 miljard kubieke meter gas. Dat is zo ongeveer het totale verbruik van heel Europa in een jaar. Met de voorraad in Groningen kan Europa dus serieus door de winter worden geholpen. Daarbij komt ook nog eens dat de gasprijs nu zo ziek hoog is dat het Groninger gasveld in de huidige wereld zo’n 1600 miljard euro waard is (bijna 4 euro per kubieke meter, in 2013 was dat nog 60 cent). Reden voor veel mensen om te zeggen: ga dat gas winnen, houd Europa overeind de komende winter en compenseer Groningen ruimhartig met alle opbrengsten.

Maar dat is de vraag niet. Want het gaat dan niet om compenseren. Het gaat om de veiligheid van Groningers. De stelling moet dan ook zijn: zijn we bereid om de veiligheid van veel Groningers op het spel te zetten ten faveure van de rest van Europe?” Het kan zijn dat veel mensen dan alsnog zeggen: win maar. Maar dan wordt die afweging in ieder geval gemaakt op het eerlijke verhaal.

Rutte, de faalpremier

Tot slot: als de kabinetten Rutte echt werk hadden gemaakt van de versterkingsoperatie, hadden we nu veel minder problemen gehad. Dan was het grootste gedeelte van de gebouwen inmiddels veilig, waardoor met veel minder risico de gaskraan wat verder open kon. Maar ja, Rutte faalt weer eens (check maar wat er allemaal in de Parlementaire Enquête over de gaswinning naar boven komt, spoiler: veiligheid – de belangrijkste kerntaak van de overheid – was ondergeschikt aan geld maken). Met als gevolg dat Groningen niet veilig is en de afweging verdomd lastig wordt.