Fryske Nasjonale Partij in de bres voor Groningen: “Onacceptabel dat Den Haag zo omgaat met onze buren”

Foto van Siese Veenstra/ANP

Grappen maken over Friezen is typisch Gronings. Het wordt met de paplepel ingegoten. En dat cultiveren wij graag. Sterker: het is voor ons een onuitputtelijke goudmijn. Het openen van een RUG-filiaal in Leeuwarden is ontwikkelingswerk, in Friesland wonen alleen maar Tjibbes die een onverstaanbaar Jellejelle-taaltje spreken. Dat werk. Maar het is stiekem allemaal uit liefde voor de Friezen en daarom is het des te fijner dat ze nu in de bres springen voor Groningen.

Friezen en Groningers lijken meer op elkaar dan ze willen toegeven, zeker aan deze kant van de grens. Want dat beamen is bijkans vloeken in de kerk. En toch is het zo. De mentaliteit komt overeen, de afgunst naar de Randstad is in beide provincies even groot en we kunnen als buren ook niet zonder elkaar. Slimme Friezen hebben Groningen nodig om zich verder te ontwikkelen en zonder Friesland hadden we nooit riperkritekaas gehad, geen slok berenburg gedronken en nimmer in oranjekoek gehapt, om maar wat te noemen. En ondanks alle onderlinge oorlogen in het verleden, hebben we elkaar nu nodig om een stevige vuist naar Den Haag te maken als het rijk weer eens over de periferie heen walst. Zoals dat gebeurt met de gaswinning, bevings, versterking, compensatie en 10k-subsidie.

Het is doet ons daarom goed om te melden dat de Fryske Nasjonale Partij in de bres klimt voor Groningen. Fractieoorzitter Sijbe Knol heeft samen met collega Wopke Veenstra (woordvoerder mijnbouw) een pamflet gepubliceerd waarin de Friezen zich pal achter Groningen scharen. Mooi wark. Tige tank foar dat. Doet ús Grinsland goed.

Beter een goede buur dan een Haagse ‘vriend’

Met verbijstering hebben wij de afgelopen dagen gezien hoe de regering omgaat met inwoners van Noord-Nederland die de pech hebben boven het Groningengasveld te wonen, één van de belangrijkste inkomensbronnen van Nederland.

Op donderdagavond liet de regering weten dat de gaswinning dit jaar verdubbeld moet worden, met als logisch gevolg meer schade. En maandag stonden duizenden Groningers in de kou of achter het beeldscherm urenlang in de rij te wachten om aanspraak te maken op een zogenaamde subsidie van 10.000 euro voor ‘verduurzaming en verbetering.’ Voor velen tevergeefs.

Die subsidie is ingesteld omdat de overheid er al jaren niet in slaagt om de schade af te handelen die inwoners hebben geleden als gevolg van de gaswinning. Wetende dat zo’n 53.000 huishoudens in aanmerking komen, was er slechts voor 22.000 huishoudens geld beschikbaar gesteld. Wie bedenkt zo iets?

Vertrouwen op absoluut dieptepunt

Je zou haast denken dat Minister Blok eind vorig jaar een prijsvraag heeft uitgeschreven om een plan uit te werken om bij zijn vertrek het vertrouwen van de Groningers naar het absolute nulpunt te brengen. En blijkens de cijfers van het CBS is dat vertrouwen in de politiek in de Groningse en Friese gemeenten waar veel gas wordt gewonnen al geruime tijd het laagste van Nederland.

De redenen die de regering aanvoert voor de noodzaak van extra winning zijn een toonbeeld van de incompetentie en de visieloosheid van de eerdere regeringen Rutte. Enkele maanden geleden was het de minister blijkbaar nog niet bekend dat de opslaglocaties gevuld moesten worden. En ja, de coronacrisis heeft zijn effect op de bouw van de stikstoffabriek bij Zuidbroek. Maar de echte reden van de vertraging is dat de regering de bouw dik vijf jaar geleden niet nodig vond. Anders had de fabriek al in 2020 in gebruik kunnen zijn.

Leveringszekerheid, dat is het toverwoord waarmee de regering ons Noorderlingen steeds weer laat weten dat onze onveiligheid, schade en overlast er minder toe doen. Ondertussen verdient Nederland royaal aan de verkoop van het extra gas. Wij vinden het onacceptabel dat de regering de veiligheid van onze inwoners telkens opnieuw minder zwaar laat tellen dan de leveringszekerheid.

Murw gebeukt

Het Groninger provinciebestuur, murw gebeukt door de onwil van de Rutte-regeringen om de veiligheid echt voorop te zetten en dat te doen wat nodig is, werkt via de SNN mee aan de subsidieloterij. Hoewel het bestuur zich strijdvaardig toont en een gang naar de rechter overweegt, lijkt het zich in feite neer te leggen bij de extra productie. Want al sneuvelt het gasbesluit van de regering bij de rechter, dan zal het kwaad al zijn geschied. Een lobby om het extra verdiende geld in te zetten voor de schadevergoeding lijkt daarom het hoogst haalbare.

Friezen zij aan zij met Groningers

In september protesteerden wij samen met een groot aantal Groningers bij de NAM-locatie in Ternaard tegen de onzalige plannen van de regering om gas te winnen onder de Waddenzee. Het nieuwe kabinet laat nog steeds de mogelijkheid open dat de winning door zal gaan, tegen de wens van de Friese inwoners en overheden in. Wij voelden ons gesterkt door de Groningse solidariteit en indachtig het gezegde: beter een goede buur dan een Haagse ‘vriend’ zijn wij van mening dat de Friese overheid nu zij aan zij met de Groningers moet staan. Samen met onze buren eisen wij een afbouw van de gaswinning in het noorden en een ruimhartige vergoeding van de schade.

De nieuwe staatssecretaris Vijlbrief zal het niet moeilijk krijgen om de verwachtingen aan hem en het nieuwe kabinet te overtreffen; die zijn immers door zijn voorganger op een historisch laag niveau beland. Moeilijker zal het zijn om met duurzame oplossingen te komen om de puinhopen en de schade op te ruimen die de nationale overheid en de mijnbouwbedrijven in het noorden hebben veroorzaakt. Toch zal hij daarin moeten slagen.

Sijbe Knol, fractievoorzitter FNP Fryslân in Provinciale Staten van Fryslân
Wopke Veenstra, woordvoerder mijnbouw FNP Fryslân in Provinciale Staten van Fryslân

Psst, hier meer afleiding: