Gronings lijkt gedoemd tot uitsterven: alleen in de muziek vind je het nog terug, bijvoorbeeld bij Wat Aans!

Foto: archief DvhN

Als de huidige ontwikkelingen doorgaan, dan spreekt er over vijftig jaar bijna niemand meer Gronings. Dat blijkt uit onderzoek waarin duidelijk wordt dat het streektaalgebruik van het Nedersaksisch, waar het Gronings ook onder valt, de afgelopen 65 jaar enorm is afgenomen.

Van de noorderlingen die in 1955 zijn geboren is bijna 40 procent het dialect machtig. Van de mensen die ter wereld kwamen in 1975 is dat gehalveerd en van de jongeren met het geboortejaar 2005 spreekt hooguit een paar procent dialect.

Sluipende taaldood

Volgens Arjen Versloot, hoogleraar Germaanse taalkunde aan de Universiteit van Amsterdam, is er sprake van een ‘sluipende taaldood’. Er zijn volgens hem ongeveer zesduizend verschillende talen in de wereld, waarvan tweeduizend met uitsterven worden bedreigd. “Daarbij denken we altijd aan exotische talen in verre oorden, maar het gebeurt bij ons om de hoek.”

Popmuziek

Martijn Wieling, hoogleraar Groningse taal aan de RUG, constateert dat er ook sprake is van een tegenbeweging. “In het onderwijs is tegenwoordig meer aandacht voor streektaal. Ook zijn er steeds meer artiesten die zingen in de streektaal, ook in de popmuziek.”

Ondergang

Volgens Versloot is de opleving van de streektaal in muziek en andere cultuuruitingen juist een teken van de ondergang ervan. “Het zijn uitingen van het besef dat streektaal gedoemd is tot verdwijnen. Ga maar eens naar een Gronings schoolplein. Daar hoor je nauwelijks nog kinderen Gronings praten.”

Jelle

Binnen het Nederlandse taalgebied zijn er twee uitzonderingen. Het Fries en het Limburgs kalven veel minder snel af dan de overige dialecten en streektalen. Volgens Versloot komt dit omdat men er in Jellejelleland een ‘sterker identiteitsgevoel’ heerst dan in Groningen. Of dit daadwerkelijk zo is moet iedereen maar voor zichzelf bepalen.

Wat aans

Het Gronings is in ieder geval nog springlevend bij de rappers van Wat Aans. Ze brachten deze week nog een nieuwe single en videoclip uit met de schiere titel Eelsk. Die werd in een paar dagen tijd al meer dan 10.000 keer beluisterd en bekeken.

Meer lezen over het onderzoek naar streektalen? Check het gehele artikel op de website van Dagblad van het Noorden

Psst, hier meer afleiding: