Groningse journalisten op roadtrip in Amerika

Journalistiek rust op drie pijlers: verslaggeving, macht controleren en duiding. Duiding kan door een opinieverhaal, maar ook door voorbeelden van elders aan te halen. Door naar Oklahoma te reizen omdat daar ook bevingen zijn door gas- en oliewinning en de situatie daar te vergelijken met de situatie in Stad en Ommeland.

Dat laatste is wat Maaike Wind (34) en Liselotte Schüren (27) uit Stad hebben gedaan voor Dagblad van het Noorden. De twee jonge journalisten zijn van 7 september tot 25 september op journalistieke roadtrip geweest in Oklahoma, Verenigde Staten. Daar in het midden van nergens ligt het dorp Prague. Rondom de plaats met 2400 (net als Loppersum) inwoners wordt een eeuw geleden olie en later gas gevonden in de diepe ondergrond. Bedrijven beginnen met het oppompen van de grondstoffen en de welvaart neemt toe.

Maaike Liselotte 1

Liselotte en Maaike in Oklahoma

Gaswinning boost voor de regio

Heel lang gaat de winning goed. Mensen uit de wijde omgeving verdienen een goede boterham in de olie- en gasindustrie. De bedrijven ondersteunen lokale sportclubs en zorgen voor een enorme economische boost in de arme regio. Maar sinds een aantal jaren worden er meer grondstoffen dan ooit gewonnen. Met als gevolg: aardbevingen. De zwaarste tot nu toe wordt gemeten op 5 november 2011. De beving met de kracht van 5,6 op de schaal van Richter met het epicentrum net buiten Prague wordt gezien als ommekeer in de benadering van relatie tussen gas- en oliewinning en bevingen. Net als de beving (3,9) van 2012 bij Huizinge dat voor Groningen is.

Omdat Groningers vaak het gevoel hebben dat ze aan hun lot worden overgelaten en het idee leeft dat de gasbevingen uniek zijn, besluiten Liselotte en Maaike dat ze het verhaal van Prague willen opschrijven. Om de kaders voor al die gedupeerde Groningers te vergroten. Om de ellende hier in een breder perspectief te plaatsen. Om te kijken hoe ze elders met vergelijkbare gevolgen van gas- en oliewinning omgaan. “We lopen al een jaar rond met idee,” vertelt Maaike. “Maar de krant barst niet meer van het geld en dit verhaal vergt de nodige investeringen.

Maaike Liselotte 2 Amerika

Maaike en Liselotte in de lokale krant

Lotgenoten

Toch wordt er een potje gevonden. En dus vliegen de twee jonge reporters naar Oklahoma. Niet om een heel wetenschappelijk verhaal te pennen, of om Groningers te vertellen hoe het moet. Wel om een verhaal over de beleving van mensen te schrijven. “Groningers zijn niet de enigen die zich achtergesteld voelen,” zegt Liselotte. “De winning is anders, maar het gevoel bij gedupeerden is hetzelfde. Daarom heet ons verhaal ‘Lotgenoten.'”

Eén van de opmerkelijkste verschillen is dat we hier in Groningen maar met één partij te maken hebben: de NAM. In Oklahoma winnen honderden bedrijven gas en olie. Daardoor is het juridisch heel lastig om een verantwoordelijke aan te wijzen. Daarbij komt dat de lokale bevolking in Prague en omgeving veel meer profijt hebben van de mijnbouw. Eén op de vijf inwoners werkt in de industrie. De staat is van armoedig naar redelijk welvarend gegaan door de opkomst van de olie- en gasindustrie. Heel anders dan in Groningen waar het gros van het geld wegvloeit naar Den Haag, Shell en Exxon Mobile. Wat ook anders is, is dat gedupeerden hun eigen huis moeten opknappen en betalen. Er zijn amper verzekeringen die de schade vergoeden en de veroorzaker is door de hoeveelheid winners niet aan te wijzen.

Prague Oklahoma Amerika

Gaswinlocatie in Prague – Oklahoma – Amerika 

Kuifje in Amerika

Kortom genoeg stof om een fantastisch artikel te pennen. Dat hebben Liselotte en Maaike ook gedaan. ‘Lotgenoten‘ is een indrukwekkend verhaal dat in een fantastische online presentatie is gegoten. Volgens de modernste standaarden voor digitale verhalen, inclusief alle mogelijkheden die internet biedt om een verhaal zo dynamisch en duidelijk mogelijk te brengen. ‘Lotgenoten’ leest weg als een boek en is een ‘must read’ voor alle gedupeerde Groningers en mensen met interesse in dit dossier. Maar een journalistieke roadtrip is meer dan het verhaal dat geschreven is door Liselotte en Maaike. Het avontuur is ook een verhaal op zich. Twee jonge Stadjers die als een soort Kuifje te werk gaan in het verre buitenland. Hard werken met een beetje ruimte voor rust, verbazing en Friends.

Elke ochtend om 07:00 uur beginnen de dames met werken. Rond 22:00 uur zit de werkdag erop en sluiten ze af met een aflevering van Friends. “Lekkere luchtige televisie, waar je niet teveel bij hoeft na te denken,” legt Maaike de keuze voor Friends uit. “Het had ook Modern Family kunnen zijn.” De werkdagen bestaan vooral uit interviewen en kijken naar het normale leven in de staat. Dat dagelijkse Amerikaanse leven zorgt soms voor verrassingen. Zo proeven de Groningse meiden ‘frozen pickle juice’. “Dat is letterlijk ingevroren augurksap in een on-Amerikaans klein bakje, dat ze opeten als een ijsje,” vertelt Maaike met een gezicht alsof ze net een bedorven ei heeft opgegeten. “Je kaken trekken echt terug als je het in de frozen pickle juice in je mond hebt,” gruwelt Liselotte. Maaike verklapt zelfs dat ze sindsdien geen augurk meer heeft gegeten.

Maaike Liselotte 3

Snicker on a stick en Maaike

Frozen pickle juice en snicker on a stick

Frozen pickle juice is niet het enige opmerkelijke dat de Amerikanen naar binnen werken. Een populair gerecht is ‘Snicker on a stick’. Maaike: “Dat is een gefrituurde snicker op een stokje.” Het smaakt volgens haar naar een soort oliebol met caramel, chocolade en nootjes. “Best lekker. Maar je raakt er ongelooflijk vol van. Na anderhalve hap hoef je de drie weken daarna niet meer te eten.” Dat Amerikanen dol zijn op tjak op een stokje blijkt ook op de State Fair (een enorme kermis door de staat georganiseerd). “Daar verkochten ze butter on a stick, letterlijk een kloet boter op een stokje,” weet Liselotte.

Behalve met de Amerikaanse keuken, komen de Groningse meiden ook in aanraking met andere opmerkelijkheden in de Amerikaanse cultuur. “Er zijn veel minder regels. De mensen doppen hun eigen boontjes en willen het liefst dat de overheid zich daarmee niet mee bemoeit,” vertelt Liselotte. De meiden komen er gaandeweg de trip ook achter dat ze misschien wat naïef zijn geweest. “We maakten overal foto’s. Ook als er bordjes stonden dat je niet op het gras mocht, of dat fotograferen verboden is.” Maar Oklahoma is geen Nederland waar je op straat zomaar alles en iedereen mag fotograferen. Een vriendelijke Amerikaan waarschuwt: “Als een boer jullie op zijn erf ziet, schiet hij eerst en stelt hij daarna vragen. Dit is Oklahoma.”

Luister hier de podcast over de trip:

Lees hier het hele verhaal (voor nop): Lotgenoten

Psst, hier meer afleiding: