Hoe oprecht is aardbevingsexpert Rien Herber?

Herber - RUG

Profiel van Rien Herber op site RUG

Het Staatstoezicht op de Mijnen waarschuwt in 2013: “Er gaan doden vallen als de gaswinning op dit niveau doorgaat.” Shell zegt in 2015: “De komende acht jaar is de kans vijftig procent op een beving zwaarder dan die van Huizinge.” Rien Herber, RUG-wetenschapper en oud bobo van de NAM zegt: “Doden door aardbevingen in Groningen is volstrekt irreëel”

Rien Herber is wetenschapper en hoogleraar Geo-Energy en zou alles moeten weten van aardbevingen. Tevens is Herber lid van de MijnRaad, lid van de Raad van Toezicht KNMI, lid van de Raad van Toezicht Geologische dienst Nederland en bestuurslid bij TKI Gas (Topsector Energie). Allemaal partijen die belang hebben bij de gaswinning. En en en en Herber is heel lang belangrijk bij NAM en Shell geweest. (In deze infopgraphic is goed te zien hoe Herber verweven is in de gaswinningscarousel)

Onafhankelijk wetenschapper

Volgens de hoogleraar zelf is hij tegenwoordig onafhankelijk wetenschapper en spreekt hij vrijuit over aardbevingen. Wie echter goed naar hem luistert, hoort de prietpraat van de NAM door al zijn zinnen. Zeker in uitspraken die hij gisteren doet bij een lezing in Café de Wolthoorn: “Er vanuit gaan dat er doden vallen als gevolg van aardbevingen in Groningen is volstrekt irreëel. Het is onnodig dat mensen zich daarover zorgen maken.”

Met deze uitspraken weerspreekt de zogenaamd onafhankelijke wetenschapper onderzoeken van het SodM en van Shell. Zoals geschreven, in 2013 waarschuwt SodM dat er mogelijk doden gaan vallen als de gaswinning op het niveau van dat moment doorgaat. Daarmee geconfronteerd zegt Herber: “Dat is op basis van de gegevens van toen. Nu wordt er minder gewonnen en dus is de situatie anders.”

Hiermee refereert Herber naar het topjaar 2013. Een bijna politiek foefje, want dat doet Kamp ook altijd. Maar het onderzoek op basis waarvan het SodM waarschuwt voor doden is gedaan in de periode tot 2013. De gemiddelde gaswinning van 2003 t/m 2012 is 38,2 miljard kuub per jaar.

Herber

Gaswinning per jaar in Groningen volgens NAM

Huidig niveau onverminderd hoog

In het lopende jaar mag de NAM, zo blijkt vandaag bij de Raad van State, tot 39 miljard kuub winnen. En dat geldt ook voor 2016. Want de belofte van de minister voor 33 miljard dit jaar is niet hard, sterker de mazen van de belofte van Kamp maken volgens de Raad van State mogelijk dat de winning in 2015 en 2016 oploopt tot bijna 40 miljard kuub.

Er wordt dus helemaal niet minder gewonnen dan in de periode waarop het vernietigende onderzoek van SodM is gebaseerd. En waarvan de belangrijkste waarschuwing is: “Als de gaswinning op dit niveau doorgaat, gaan er allicht doden vallen.” Toch rept Herber over een reductie in gaswinning, met minder bevingen als gevolg.

Verplaatsing gaswinning en bevingen

Die reductie gaat inderdaad op voor de regio Loppersum. Daar heeft Kamp ingegrepen en de winning met tachtig procent teruggedraaid. Maar om de complete winning op niveau te houden, wordt er tot 2015 extra gas gewonnen in het Eemscluster en in het veld bij Woudbloem. Dichter bij de Stad en dichter bij Hoogezand. Naar de eventuele risico’s van de verschuiving van de gaswinning richting dichtbevolkt gebied is totaal geen onderzoek gedaan.

Toch zijn de gevolgen zijn wel direct voelbaar. In december 2014 worden Stad en Hoogezand getroffen door twee pittige bevingen. Daarover heeft Herber ook wat te vertellen: “Die bevingen waren niet zo sterk als die van Huizinge 2012.” Daar heeft de hoogleraar gelijk in. Maar NAM en Shell zeggen naar aanleiding van eigen onderzoek dat er de komende acht jaar vijftig procent kans is op een zwaardere beving dan die van Huizinge.

Beving vergelijkbaar met die van Christchurch

Die van Huizinge in 2012 is 3,6 op de schaal van Richter. Volgens onderzoek (januari 2015) van Shell en Nam geldt die vijftig procent voor een beving tussen de 3,8 en 4,1 op de schaal van Richter. Let wel: een beving van 3,8 is twee keer zo krachtig als die van Huizinge. Een beving van 4,1 is vijf keer sterker dan die van Huizinge. De PGA-waarde, de grondversnelling (waar het om gaat), die bij dergelijke bevingen optreedt, is vergelijkbaar met de beving in Christchurch Nieuw-Zeeland of de bevingen in Italië.

Er is echter wel een verschil met die landen. In Nieuw-Zeeland en Italië hanteren ze strenge bouwnormen. Daar gaan ze al lange tijd uit van vrij hoge PGA-waardes. In Italië hanteert men bijvoorbeeld Eurocode 8, de verplichte Europese bouwrichtlijn voor aardbevingsgebieden. Het enige doel van de richtlijn is het voorkomen van slachtoffers bij aardbevingen. Het enige land in Europa waar Eurocode 8 niet van kracht is… Juist, dat is Nederland.

Christchurch na beving met PGA als voorspelde bevingen in Groningen

Christchurch na beving met PGA als voorspelde bevingen in Groningen

Hoezo, het valt wel mee?

Ondanks de ‘aardbevingsbestendige’ bouw zijn de bevingen in Italië en Nieuw-Zeeland verwoestend. Rampen zelfs, met heel veel gebouwen die het loodje leggen en veel te veel doden (185 in Nieuw-Zeeland en meer dan vijftig in Italië). Wat als zo’n beving optreedt (kans vijftig procent dus) in Groningen, waar geen enkel pand is gebouwd dat voldoet aan de bevingsnorm?

Nou dan valt het dus allemaal wel mee volgens Herber. “Volstrekt irreëel dat er doden gaan vallen. Onnodig dat mensen zich zorgen maken. Er kan een schoorsteen naar beneden vallen, maar instortende gebouwen, daar geloof ik niet in.”

Na het telefoongesprek met, en enkele lezingen van, Herber is er weinig geloof meer in zijn onafhankelijkheid als wetenschapper. Het idee groeit per uitspraak dat hij spreekt namens de NAM en Shell, de boosdoeners, waar hij volgens zijn eigen Linkedin van 1979 tot 2009 belangrijke functies heeft bekleed.

Door: Vincent Haver en Willem Groeneveld

Psst, hier meer afleiding: