Hoe veilig is de Regenboogschool in Bedum?

Regenboog Bedum 1Sikkom maakt een uitstapje naar het Ommeland. Want dit gaat ons allemaal aan. Onderstaand is niet alleen Bedum. Het geldt voor de hele regio, voor Stad en Ommeland. 

Al maanden hoor ik van een erg betrouwbare, maar bewust anonieme bron (want de persoonlijke gevolgen kunnen enorm zijn), dat de Regenboogschool in Bedum kwetsbaar is. Ik heb data gezien, berekeningen onder ogen gekregen en experts gesproken. Ik heb het zijdelings genoemd in verschillende artikelen. Alles wijst maar één kant op: die school kan niet verdergaan als school.

Rondje Hoogeland

Gistermiddag deed ik met de expert, er zijn weinige in Nederland met zoveel verstand van deze materie, en Esther Ouwehand, Tweede Kamerlid van Partij van de Dieren, een rondje Hoogeland. Stiekem op bezoek bij de Regenboog. De expert schrok. Kon niet bevatten dat de school niet omgeven was met stutten. Niet dat houten balken veiligheid bieden, maar het vertraagt het instorten met ongeveer 20 tot 30 seconden. Net genoeg om levens te redden.

De schade van bevingen is zichtbaar. Bijna elk venster heeft in de hoek scheuren. Overal is nieuw stucwerk te zien. Dat zijn maar pleisters en verhullen het echte probleem, namelijk dat de school kwetsbaar is bij bevingen hoger dan 3,6 op de schaal van Richter. Die bevingen zijn er al geweest en die bevingen komen weer. “Ik zou mijn kind hier niet op school plaatsen,” zei de expert letterlijk.

Regenboog Bedum 4

Waarom is Regenboogschool een risico?

De school is een risico omdat het een oud gebouw is, van voor 1920. Omdat het een hoog gebouw is. Omdat het is gebouwd met bakstenen, de kwetsbaarste bouwsoort. Dat komt niet alleen uit het rekenmodel van de expert, dat onderstreept SodM, het toezichtsorgaan voor de gaswinning.

En: de school is in een knik gebouwd. Dat vormt een gevaar bij aardbevingen. Dat zorgt voor bijzondere krachten tijdens horizontale bevingen (dat zijn de bevingen die we hebben gehad en krijgen). In de hoekpunten krijg je daardoor een grotere versnelling dan bij de knik en dat is funest.

Het belangrijkste risico vormt echter de bestemming van het gebouw, namelijk een school. De toekomst van de regio zit er dagelijks. “Als er een beving komt, van 3,8, dan kunnen de zijkanten en hoeken van het gebouw instorten,” vreest de expert. Dat betekent niet dat het gebeurt. Maar het risico is, gezien de functie van het gebouw onverantwoord groot.

Praktijk Richtlijn Aardbevingsbestendig bouwen

Dat risico meldt ook de Nederlandse Praktijk Richtlijn Aardbevingsbestendig Bouwen (NPR). Deze richtlijn is nog niet officieel van kracht, maar zal eerdaags als de standaard gelden voor het gebied. Voor nieuwbouw, maar ook bestaande bouw. Op basis van NPR is bijvoorbeeld berekend dat er minimaal 6,5 miljard euro nodig is om 30.000 en misschien wel 90.000 gebouwen in het gebied voldoende te verstevigen.

De basisinsteek van de richtlijn is dat de kans op overlijden door het instorten van een gebouw in Nederland één op 100.000 mag zijn. Dat is overal in het land zo, behalve in Groningen. Hier ligt dat percentage veel hoger. Eén op 10.000 bijvoorbeeld en in sommige gebouwen zelfs richting één op duizend, hoewel dat nog beter onderzocht moet worden.

Bedum 2

Een citaat uit de NPR: “In de Eurocode (Europese richtlijn) wordt bijvoorbeeld ongewapende baksteenbouw verboden bij een piekgrondversnelling (PGA) groter dan 0,2 g.” Bij de hevige beving in Huizinge had Bedum een PGA van ongeveer 0,33 (zie plaatje). Verder schrijft de NPR voor: “Metselwerk is slecht bestand tegen aardbevingen en zal vrijwel altijd tot schade leiden.” De Regenboogschool bestaat uit bakstenen en metselwerk.

Volgens de expert komt de Regenboog absoluut niet door de NPR-scan. Dat betekent niet dat de school per direct instort, of zelfs dat het een feit is dat de zeikanten instorten bij een beving van 3,6 of hoger, maar het betekent wel dat er met enorme spoed nieuw onderzoek moet worden gedaan aan de hand van de nieuwste richtlijnen, vastgesteld in de NPR.

Verder is opmerkelijk dat Nederland een andere aardbevingsveiligheidsnorm voor gebouwen hanteert dan de Europese Unie. De expert wees straten in Bedum en omstreken aan, die volgens hem niet voldoen aan de Europese richtlijnen voor veilig wonen. Complete buurten die eigenlijk onbewoonbaar moeten worden verklaard. Alleen niet volgens de Nederlandse wijsheid.

Bedum

Reactie directeur Regenboogschool

Regionale bestuurders zullen zeggen dat het allemaal wel meevalt. Omdat ze het niet weten. Omdat lokale politiek vanuit Den Haag geïnstrueerd is om paniek te voorkomen. Omdat ze bang zijn dat als ze de verhalen bevestigen, de pleuris uitbreekt. Dat bewoners beseffen dat de regio in feite is afgeschreven.

En met name omdat bestuurders en verantwoordelijken nu nog noodgewdongen leunen op informatie van de (schade-)experts van, of gelieerd aan, Shell. Die zijn er niet zijn voor de veiligheid, maar om paniek te voorkomen en zo min mogelijk geld uit te keren.

De directeur van de Regenboog laat in een reactie weten: “Arcadis heeft het pand onderzocht en verklaart dat het veilig is. Veiligheid voor de kinderen en werknemers is onze hoogste prioriteit. Zodra wij signalen ontvangen dat het niet veilig is, gaan we over tot handelen. Verder heb ik geen commentaar.”

Bedum

Wij van Shell adviseren Shell

De realiteit is sinds gisteren dat veiligheid amper een rol heeft gespeeld bij alle besluiten en onderzoeken van de NAM, van Arcadis, of van Shell. Dat is kip en klaar, dat is helder, dat is een feit. Dat is het bekende WC-eendverhaal. Geld is belangrijker dan veiligheid. De instellingen zitten er niet voor Groningen, maar om heel veel knaken te verdienen.

Net zomin als het Staatstoezicht van de Mijnen er is voor Groningen. Het toezichtorgaan dat moet toezien op veilige gaswinning valt rechtstreeks onder het ministerie van Kamp en wordt dagelijks bestuurd door de oud-topman van Shell.

Bij zijn vorige werkgever was de huidige bestuurder van het SodM verantwoordelijk voor de Nigerdelta. (Google daar maar eens op – Nigerdelta + Shell). Shell controleert Shell en Shell adviseert de regering, die grof verdient aan Shell (nul procent belasting). Dat is de realiteit. Dat maakt het gisteren verschenen rapport van de Onderzoeksraad voor de Veiligheid duidelijk.

De gemeente Bedum laat bij monde van de woordvoerder weten dat veiligheid het belangrijkste is. Dat ze de scholen in de gemeente opnieuw onderzoeken en dat ze met smart wachten op de nieuwe uitkomsten van het onderzoek aan de hand van de vernieuwde NPR-richtlijnen (want dat is nog niet gebeurd). Tevens erkent de woordvoerder dat er risico’s zijn, voor alle baksteengebouwen die voor 1920 zijn gebouwd. Tot die tijd weet niemand exact de risico’s.

Regenboog Bedum 5

Schokkende middag

Het was zelfs voor mij een schokkende middag. Ondanks dat ik toch redelijk veel weet van de gevaren, van het Haagse gelul en van de belangen van Shell en de schatkist, die zwaarder wegen dan de veiligheid van Groningen, of de Regenboogschool in dit specifieke geval.

Al heel lang twijfel ik moet publiceren dat de Regenboogschool ongehoorde risico’s loopt. Dat weet ik na vanmiddag zeker. Dit moeten ouders weten. Het is mijn basisschool. Mijn neefje en nichtje zitten erop. Honderden andere kinderen scholen er dagelijks. Daarom voel ik me ook genoodzaakt dit te vertellen.

Meer ellende dan de Regenboog

Dan heb ik het nog niet eens over al die andere indrukken van mensen die we hebben gesproken en die zwaar in de shit en stutten zitten. Murw gebeukt, alle vertrouwen kwijt en dag in dag uit met angst leven dat die ene klap komt. Relaties die onder spanning staan omdat alles vastloopt in het gaswinningsmonster. Vertrekken is geen optie. Huizen zijn onverkoopbaar. Vertegenwoordigen geen enkele waarde meer. En uitkopen?

En er zijn wortels en die gaan diep, dieper dan het gasveld. Het Hoogeland is van ons. Voorouders hebben de akkers bewerkt. Hele verre oude dorpsgenoten hebben ooit de Walfriduskerk gebouwd. De toren staat scheef, erg scheef. Er staat geen kerktoren schever in Europa, en toch heeft de toren stormen doorstaan. Hevige branden overleefd.

Overleeft de eeuwenoude toren ook de Nederlandse staat, die als een junk aan het gasinfuus ligt? Dat is de vraag. En het antwoord is: Groningen, you’re doomed. Dat verwoordt Annemarie Heite bij RTL Late Night uitstekend.

En nu?

Er is geen oplossing voor deze ellende. En als die er al is, begint het bij openheid en eerlijkheid, op alle niveau’s en heel rap onderzoeken wat nog niet duidelijk is. Want de eerlijkheid zegt: niemand die het weet. Bovenstaand hoeft (laten we het hopen) niet uit te komen. Het is op basis van veel data, berekeningen en onderzoeken echter wel een mogelijk risico waar terdege rekening mee moet worden gehouden.

Het enige dat zeker is dat de regio aan de vooravond staat van een niet te bevatten ingreep. Ongeveer 30.000 tot 90.000 panden worden onder handen genomen. Gebouwen verdwijnen. Duizenden mensen moeten (tijdelijk) hun huis uit. Tientallen schoolgebouwen en andere maatschappelijke panden zullen niet door de nieuwe richtlijn komen.

Oh ja, de Regenboogschool staat niet op zich. Zo zijn er tal van gebouwen in de regio. Van Delfzijl tot en met Stad. Van Zoutkamp tot en met Hoogezand.

Door: Willem Groeneveld

Bronnen: Risico Analyse Aardbevingen SodMRapport Onderzoeksraad voor de VeiligheidNederlandse Praktijk Richtlijn Aarbevingsbestendig Bouwen – Advies winningsplan 2013 SodM

Psst, hier meer afleiding: