IC-verpleegkundige over het werk en onzin op social media: ‘Ik word er gek van, maar kwaad maken heeft geen zin’

Corona-afdeling op een IC – foto van ANP

Op de IC’s werkt het ziekenhuispersoneel zich al dik een jaar het schompes om de zorg overeind te houden. Dat gebeurt met veel liefde en toewijding. Maar het begint te knellen. Lichamelijk, geestelijk en qua capaciteit. Wat daarbij niet helpt is de spreekwoordelijke middelvinger die een deel van de samenleving opsteekt naar de zorg. IC-verpleegkundige Nico, van het Martini Ziekenhuis in Groningen vertelt daar openhartig over.

Nico is een weekje vrij en heeft daarom de tijd om wat langer in gesprek te gaan. Dat is een luxe, weet de verpleegkundige: “Het was spannend of mijn vakantie door kon gaan. In Breda moesten IC-verpleegkundigen hun meivakantie inleveren omdat er te weinig personeel was. Hier is het dankzij veel schuiven en mensen wegtrekken van andere afdelingen wel gelukt.” Gelukkig maar voor Nico, want na dik een jaar buffelen is hij toe aan wat vrije dagen.

“Dit is compleet anders”

 “Collega’s en ik zijn echt aan het einde van onze Latijn. Dat komt door verschillende factoren. Seizoenspieken vanwege griep zijn we gewend. Maar dit is compleet anders. De piek duurt nu al dik een jaar. Het was in de zomer weliswaar rustiger met corona, maar juist weer drukker met het inhalen van uitgestelde operaties. En het is intensiever werken dan normaal.

Dat komt omdat de beschermende kleding erg warm is en ademen gaat ook niet heel makkelijk. Daarnaast maken de mondkapjes ons onherkenbaar, waardoor het belangrijke persoonlijke contact met de patiënten een knel krijgt”, vertelt Nico. Tot slot wordt hij doodmoe van alle insinuaties, verdachtmakingen en nepnieuws op sociale media en de lakse houding van steeds meer mensen.

Versoepelingen komen bij ons op het bed terecht

“Het lijkt wel alsof er een scheiding is tussen de wereld in het ziekenhuis en daarbuiten”, legt Nico uit. “Als ik na mijn late dienst op de Koningsdag zie hoe de parken vol zaten met feestende mensen, niet alleen in Amsterdam maar ook in Groningen, dan denk ik: dit kan niet waar zijn. De dag daarna zaten we met collega’s aan de koffie en niemand die het begreep. Iedereen was er stil en beduusd van.”

Nico begrijpt dat het kabinet iets moet met de pijn en drang naar meer vrijheid in de samenleving, maar twijfelt over de versoepelingen. “Mensen worden voor hun gevoel al een jaar gegijzeld”, analyseert de verpleegkundige. “De onvrede daarover groeit, dat kan niet genegeerd worden. Maar het gevolg is wel dat er nu versoepelingen worden doorgevoerd, die tegen het advies van Outbreak Management Team ingaan. De gevolgen daarvan komen uiteindelijk bij ons op het bord terecht.”

Artikel gaat verder onder de foto

IC-personeel draait een corona-patiënt om – foto ANP

“We kruipen richting code zwart”

Dat bord stroomt inmiddels bijkans over. “We kruipen richting code zwart, ook in het Noorden. De situatie is enorm ernstig. Alle ziekenhuizen in Groningen, Drenthe en Friesland liggen vol. Er zijn maar een paar bedden vrij voor de acute zorg. Let wel, dat is óók voor mensen die onderuitgaan met de scooter en naar de IC moeten. We gaan richting de fase dat we moeten beslissen wie wel zorg krijgt en wie niet omdat er geen capaciteit meer is. Dat is echt verschrikkelijk.”

Die problematiek is voorlopig, ondanks de stabiliserende cijfers en het vaccinatieprogramma, nog niet voorbij. Dat komt omdat corona-patiënten gemiddeld drie weken op de IC liggen, in tegenstelling tot de paar dagen die de gemiddelde patiënt op de IC vertoeft. Veel van die mensen liggen op hun buik omdat de longcapaciteit zo optimaler wordt benut. Dat maakt het werk extra moeilijk.

Zes man voor een IC-bed

Nico: “Het regelmatig draaien van deze beademde patiënten is zwaar en risicovol werk omdat de beademingsbuis erin moet blijven zitten en de patiënten ook zwaar zijn. Gevolg is dat er bij deze procedure vijf verpleegkundigen nodig zijn én een intensivist (IC-arts) per patiënt. Dat zo om de 6 uur en dat 48 uur lang. Dan wordt de patiënt meestal weer op de rug gedraaid voor verzorging. Zo nodig op een later tijdstip weer 48 uur. Als ze na weken beademing dermate zijn opgeknapt dat ze de IC kunnen verlaten, is er nog een heel ziekenhuistraject nodig om aan te sterken. En vaak volgt daarna nog een moeizaam herstelperiode in het verpleeghuis en thuis waar de patiënt weer spierkracht moet terugkrijgen en bijvoorbeeld opnieuw moet leren lopen, en in sommige gevallen zelfs zelfstandig eten en slikken. Daardoor raakt de hele zorgketen verstopt.”

Het Martini Ziekenhuis heeft, net zoals het UMCG het afgelopen jaar, het aantal IC-bedden opgekrikt. Maar met alleen bedden en beademingsapparatuur is het capaciteitsprobleem niet opgelost. Er is ook geschoold personeel nodig. Dat is voor veel ziekenhuizen een probleem. Er was voor corona al een tekort aan IC-verpleegkundigen en dat is alleen maar groter geworden omdat er nu meer verzuim is.

Vacatures en schuiven met personeel

Uiteraard zijn de Groningse ziekenhuizen druk bezig om meer IC-verpleegkundigen aan te trekken, maar eenvoudig is dat niet. “We vissen allen uit dezelfde vijver. De opleiding tot gespecialiseerd IC-verpleegkundige duurt 7,5 jaar minimaal. Eerst vier jaar HBO-V , dan eerst twee jaar praktijkervaring om een goede basis te ontwikkelen en te zien en ervaren hoe patiënten instabiel geraken en naar de IC moeten of er vanaf komen en daarna nog 18 maanden de IC-opleiding. Er is dus niet zomaar een blik IC-verpleegkundigen om open te trekken”, verduidelijkt Nico.

Daarom zet het Martini tijdelijk verpleegkundigen van andere afdelingen en OK-medewerkers in op de IC. Nico: “Die kunnen niet alles. Ze assisteren, maar zijn niet verantwoordelijk voor de beademing, dialyse of de vele medicatiespuitenpompen, simpelweg omdat ze daar te weinig kennis van hebben. Wij blijven de regie houden. Daarbij komt ook nog eens dat de afdelingen waar ze worden weggehaald vervolgens met een probleem zitten. Ook een van de redenen waarom corona het hele ziekenhuis in een wurggreep houdt.”

Artikel gaat verder onder de grafiek

Het stapelprobleem op de IC – dit is een hypothetisch ziekenhuis waar wekelijks tussen de 8 en 15 personen met corona naar de IC gaan: de zwarte lijn. De gestippelde blokken geven het aantal bezette bedden aan

Stapelprobleem

Terwijl dit allemaal speelt, ziet Nico de drukte bijna dagelijks toenemen op de IC. “De cijfers vlakken af, maar dat merken wij pas over een tijdje. Dat komt omdat het een stapelprobleem is omdat corona-patiënten zo lang op de IC liggen. En dan komen de IC-patiënten, die een ongeluk, reanimatie, een grote acute buikoperatie of bloedvergiftiging hebben gehad er nog bij. Het is bijna niet meer te doen.”

Wat het werk nog zwaarder maakt is de tweedeling in de maatschappij. “Er zijn mensen die denken dat het allemaal een leugen is, er is een grote groep die het erg serieus neemt en daartussen zit een groep die snapt dat er een probleem is, maar wel willen kijken naar wat veilig kan. Neem bijvoorbeeld de restauranthouders. Die erkennen het probleem en komen met goede en werkbare oplossingen, maar uiteindelijk beslist de regering.”

Rol overheid

“Daar kunnen we kritiek op hebben. De overheid heeft ook een deel van het probleem aan zichzelf te danken door de afgelopen 10 jaar flink te saneren. Zo hebben veel kleine ziekenhuizen de afgelopen jaren hun IC-afdeling moeten sluiten. Dat is triest. Maar de realiteit is dat we het nu met dit aantal IC-bedden en personeel mensen moeten doen. Dat lukt alleen als we  collectief de verantwoordelijkheid pakken, die ligt namelijk niet alleen bij de regering, maar bij “iedereen”. Met zijn allen moeten we corona beheersbaar houden door ons zo veel mogelijk aan de maatregelen te houden.”

Nico ergert zich daarom aan de lakse houding en het vingertje wijzen van veel mensen. Het is of de schuld van de regering, of de ziekenhuizen maken verkeerde beslissingen, of er wordt boud gesteld dat alle maatregelen los moeten worden gelaten omdat corona een grote leugen is waaraan het ziekenhuispersoneel meewerkt, en waarvoor ze zich ooit moeten verantwoorden voor het volkstribunaal.

Van samen naar zoek het uit

“In de eerste golf deden we het echt ‘samen’. We kregen bloemen, cadeaus en applaus”, blikt de verpleegkundige terug. “Nu is alles anders. Ik begrijp dat mensen vinden dat ze al een jaar gegijzeld worden. Maar weet je wanneer je echt gegijzeld wordt? Als je met de motor een ongeluk hebt, naar de IC moet maar niet kan omdat er geen plek is. Of als je zoveel last van corona krijgt, dat je weken lang al dan niet op je buik bij ons aan de beademing moet. Dan ben je pas echt je vrijheid en leven kwijt.”

Inmiddels is Nico zo klaar met al het ongefundeerde geroeptoeter, dat hij, net als veel van zijn collega’s, sociale media mijdt en geen discussies meer aangaat met mensen die de maatregelen negeren. “Als ik de reacties zie onder jullie artikel over het terugschalen van de zorg bij het UMCG, dan denk ik: mensen hebben er geen weet van. Ze poepen er van alles uit zonder na te denken of het wel klopt of wat dat met ons doet. Kankerpatiënten zijn bijvoorbeeld niet minder belangrijk. Het credo is: treat first what kills first. De corona-patiënten die bij ons binnen worden gebracht op de IC hebben direct zorg en beademing nodig, anders sterven ze een nare verstikkingsdood. Dat gaat ten koste van andere operaties die net iets minder prangend zijn. Dat zijn de keuzes die het ziekenhuis moet maken en die zijn verschrikkelijk.”

Artikel gaat verder onder de foto

IC
Foto van ANP

Het gaat ver

Het gaat, vertelt Nico, zelfs zo ver dat ambulancemedewerkers in hachelijke situaties terechtkomen. “Ik sprak gister een ambulanceverpleegkundige die laatst een corona-patiënt met acute ademnood moest ophalen. Waren de buren alles aan het filmen omdat ze dachten dat het nep was, dat het een toneelstukje was, terwijl hun buurman lag te vechten voor zijn leven en het zonder beademing niet zou redden.”

Een collega van het UMCG vult aan: “Ik was laatst klaar na een lange en zware dienst op de IC. Mijn beschermende en zeer warme pak had ik net uitgedaan toen ik in een anti-corona-demonstratie belandde in het Noorderplantsoen. Ging zo’n idioot mij vertellen dat het allemaal een leugen was.”

“We helpen iedereen”

Echt kwaad maakt Nico zich er niet meer over. Die tijd is geweest. “Daar heb ik alleen mezelf mee. Als mensen het echt niet willen geloven, dan doen ze dat maar niet. Op de slechtste momenten denken we wel eens: waar doen we het allemaal voor als de mensen zelf er zo mee omgaan. Je zou je bijna kunnen afvragen of we ze nog wel moeten helpen Maar zo zitten wij niet in elkaar. We hebben een eed afgelegd en helpen iedereen die dat nodig heeft. Ook de mensen die niet geloven in corona en de collectieve verantwoordelijkheid ondermijnen. Ze komen er vanzelf achter als een familielid op de IC belandt of zijzelf. Dan gaat ineens het lichtje branden, dat heb ik al vaak meegemaakt.

Waar Nico zijn schouders tracht op te halen over de valse insinuaties en het egoïstische gedrag van sommige mensen, daar lukt hem dat moeilijker bij politici. “Tegengeluid is prima. Ontwikkelingen en besluiten moeten kritisch gevolgd worden. Maar neem nou bijvoorbeeld Wilders. Die doet erg veel voor de zorg en liet duidelijk zien dat Kamerleden wegliepen bij de stemming over de zorg. Dat was belangrijk. Maar nu zegt hij over de beperkende maatregelen dat het in een mortuarium gezelliger is dan op het terras dat open is tot 18:00 uur. Dat klinkt grappig, maar het is triest. Het voelt als een klap in het gezicht van de zorg. We moeten het kennelijk hoe dan ook ontgelden, zelfs bij de politici die zich normaliter erg hard maken voor de zorg.”

Politici

Over de post van Forum van Democratie vandaag op sociale media is Nico nog minder te spreken. FvD deelde een poster in de geest van het Bevrijdingsfestival en Bevrijdingsdag, zelfs met de iconische vrijheidsfakkel, maar dan met de tekst: ‘We herdenken 75 jaar vrijheid. Ontstaan in 1945, overleden in 2020’. Nico: “Het is echt een walgelijke poster. Ik wil me er eigenlijk niet over uitlaten, want dan krijg je weer allerlei toewensingen over je heen. Maar die plaat is een een stomp in de maag van mensen die in de oorlog hebben gestreden voor onze vrijheid en voor iedereen die zijn best doet om corona beheersbaar te houden. Het is alleen maar schoppen, terwijl Baudet zelf met geen enkele oplossing komt.”

En dan is er nog het geëmmer over vaccins. “We hebben een bepaalde dekkingsgraad nodig om hieruit te komen. Maar heel veel mensen laten zich niet vaccineren omdat ze bang zijn gemaakt met onheilspellende berichten over trombose en andere risico’s. Maar die vallen in het niet bij het gevaar van corona. Iedereen heeft het recht op een mening en iedereen mag die van de daken roepen. Maar ik snap niet dat mensen 14 uur in de auto naar Frankrijk of 12 uur in het vliegtuig zitten. De kans op trombose is dan echt veel groter dan bij een vaccin. Maar dat eerste doen ze lachend en het vaccin zien ze als rommel.”

Kop d’r veur

Is het dan alleen maar ellende, doembeelden en somberheid? Nee. Er gloort licht aan het einde van de coronatunnel. Nico: “We moeten nog even door. Hopelijk zijn de meeste mensen snel gevaccineerd. Pas dan kunnen we écht versoepelen, ook in de zorg. Maar we zijn er nog niet zolang niet de hele wereld hiervan is voorzien. Nieuwe mutaties zullen volgen, zie Brazilië en India. En net als bij de griep zal het vaccin ertegen regelmatig moeten worden aangepast. Pas dan wordt corona beheersbaar op de lange termijn en krijgen we onze vrijheid terug.”

Een corona-patiënt wordt de IC van het Martini Ziekenhuis binnengerold -foto van Nico
Psst, hier meer afleiding: