Op deze 2 visuals wordt duidelijk waarom we wat aan de enorme veestapel in Nederland moeten doen

Visual 1: verdeling van koeien in Europa. Bron: Arte

De stikstofdiscussie loeit harder dan ooit tevoren. Komt natuurlijk door de verregaande plannen van het kabinet om het mes te zetten in (vooral) de intensieve veeteelt rondom kwetsbare Natura 2000-gebieden. Dat voornemen zorgt voor veel onrust en woede onder boeren, die harde acties aankondigen en de minister thuis reeds intimiderend opzochten met een lading tractoren.

Het is dan ook bijzonder zuur, treurig en verdrietig dat sommige boeren moeten kappen met hun bedrijf. En het is dikwijls niet eens hun eigen schuld. Althans: de overheid en banken stimuleerden decennia lang het groter worden. Meer koeien, meer varkens, meer kippen, alleen dan zijn de marges voldoende om een normaal leven op te bouwen. Nu zitten we met de gebakken peren van dat beleid en tientallen jaren wegkijken, juist door de ‘boerenpartijen’ zoals CDA en VVD.

Visual 2: verdeling van varkens in Europa. Bron: Arte

Meerkoppige draak

De gevolgen zijn enorm. Door de vele stikstofuitstoot, omdat al die miljoenen varkens, geiten, kippen en koeien volop poepen in pissen, raakt de kwetsbare natuur verschraald. Te veel stikstof zorgt er namelijk voor dat slechts enkele planten overleven en de rest wordt vermorzeld. Daardoor ontstaat een monocultuur. Kijk maar naar de Veluwe en de Drentse bossen. Heide en bloemen verdwijnen, daarvoor terug komen gras en brandnetels. Dat heeft weer gevolgen voor bijen, wespen en vlinders, die weer van enorm belang zijn voor de verstuiving, voor de cirkel van het leven en de cirkel van het boerenbedrijf.

Daar moet wat aan gedaan worden. Want het is een monster geworden. Een meerkoppige draak. Bijna 80 procent van het rundvlees wordt geëxporteerd. Ook het vlees van Nederlandse varkens en kippen wordt in grote meerderheid aan andere landen verkocht. Het kleine en druk bevolkte Nederland is zelfs de grootste vleesexporteur van de hele Europese Unie.

Intensieve veeteelt. Foto van ANP

“We importeren het veevoer, exporteren het vlees en wij blijven met de shit zitten”

Dat vlees is dus niet om Nederlandse monden mee te voeden, dat is om de portemonnee te dikken. Al die dieren vreten ook nog eens de amazone kaal en spekken Putin. Voor een kilo rundvlees is namelijk 13 kilo graan en 17 kilo ander voer (onder andere gras en soja) nodig. Dat kunnen we in Nederland niet verbouwen vanwege te weinig akkergrond (graan) en het klimaat (soja). Dus wordt het met grote en vervuilende vrachtschepen uit Rusland, Oekraïne (graan) en Brazilië (soja) gehaald.

Daarmee draagt de intensieve veeteelt in Nederland bij aan de oorlogskas, ontbossing van het regenwoud, enorme uitstoot van de scheepvaart en het wereldwijde voedselprobleem. Want met die 13 kilo graan en kilo’s soja die in een kilo rundvlees gaan, kun je heel wat mensen van eten voorzien.

Een wijs man zei jaren geleden al: “We importeren het veevoer, exporteren het vlees en Nederland blijft met de shit achter.” Zo is het. Letterlijk. Uit al die kilo’s koeien-, geiten-, kippen-, en varkensstront stijgt een enorm giftige wolk stikstof op, die onze laatste restjes belangrijke natuurgebieden en vitale wateren verwoest. Probleem is namelijk dat stikstof in de nabije omgeving neerslaat. Als in de buurt van kwetsbare natuur grote en intensieve veeteelt is, dalen de verwoestende stoffen uit de poep neer in dat gebied.

Boeren hebben de stikstofuitstoot al drastisch teruggedrongen, maar blijven wat dat betreft de grootste vervuiler

Vergelijking met andere landen

Dat gaat nu in ongekend tempo met als gevolg dat onder andere de heide acuut met uitsterven wordt bedreigd. Kijk maar wat er gebeurt in een aquarium waar te veel stikstof in wordt geproduceerd (te veel vissen), dat is funest voor de hele biotoop. Alles gaat naar de gallemiezen.

In Nederland speelt dat meer dan in andere landen. Ook dat is weer simpel te verklaren. We hebben hier ten eerst veel meer varkens, koeien, geiten en kippen dan elk ander land. Daarmee stoten we het meeste stikstof uit van heel Europe, vier keer hoger dan het gemiddelde. Blijkt niet alleen uit de metingen van RIVM, maar ook uit data van NASA-satellieten. En daartegenover staat weinig natuur.

Dat wringt. Want stikstof wordt opgenomen door de natuur en verwerkt. Het is zelfs belangrijke voeding voor planten. Maar dan moet er wel voldoende groen zijn. Die balans is in Nederland volledig zoek. Er is veel te weinig natuur om die enorme stikstofuitstoot te verwerken, dus verdwijnt de natuur en daarvoor terug komen dode vlaktes met alleen maar gras. Ingrijpen is daarom noodzakelijk.

Artikel gaat verder onder de docu van ARTE

Stikstofuitstoot per sector

Dat had eigenlijk jaren geleden al gemoeten. Dit probleem is al tientallen jaren bekend, maar zoals geschreven: de politiek durfde nooit het eerlijke verhaal te vertellen uit angst voor electoraal verlies. Waar kennen we dat van. Uiteindelijk moest de hoogste rechter zelfs ingrijpen om zo het landsbestuur te houden aan afspraken en verdragen die men zelf heeft opgesteld, zoals het beter beschermen van de kwetsbare Natura2000-gebieden.

Uiteraard moet ook gekeken worden naar andere grote stikstofuitstoters. Ding is alleen: de intensieve veeteelt is met afstand de grootste stikstoffabriek. Goed voor 46 procent. Daarna komt het buitenland met 32 procent (wij stoten overigens meer uit naar de buurlanden dan zij naar ons) en dan pas volgen huishoudens (mensen poepen ook heel wat af) met dik 6 procent, wegverkeer is ook goed voor 6 en industrie, bouw, afvalverwerking en energiecentrales stoten samen dik 2 procent uit. Over de rol van van het vliegverkeer wordt nog hevig gediscussieerd. Die is aanwezig met waarschijnlijk meer dan de vaak genoemde 0,1 procent. Maar komt, met vermoedelijk een paar procent maximaal, niet in de buurt van de stikstofuitstoot van de veestapel.

Stikstof in Nederland. Bron: RIVM

Wranger worden pijn en verdriet niet

Dat laat onverlet dat aan vliegen en alle andere vervuilers ook wat gedaan moet worden. Dat is dan echter vooral om fijnstof en de CO2-uitstoot terug te dringen. Het goedje waar de aarde van opwarmt. Daar blinken die sectoren in uit, niet in stikstofuitstoot. Daarvoor moet helaas naar het boerenbedrijf gekeken worden.

De maatregelen doen pijn. Familiebedrijven, die jarenlang fors hebben geïnvesteerd in stikstofreductie en al decennia meegaan, worden abrupt afgekocht omdat onzichtbare waarden ruim worden overschreden. Moeilijk te bevatten. Des temeer omdat diezelfde politiek decennia lang dit fnuikende beleid actief heeft aangejaagd. De boeren hebben dat slechts gevolgd. Ze werden gedwongen zo te werken. Door marktwerking, door lage zuivel- en vleesprijzen, door mondiale ontwikkelingen en perverse prikkels van banken en Den Haag. Veel wranger wordt het niet.

Links: recent hersteld. Rechts: 3 jaar geleden hersteld, heide weer weg. Bron: Natuurmonumenten

Onhoudbaar

Maar dat ontslaat ons niet van de plicht om er wat aan te doen voordat het echt in ons gezicht ontploft. Ruimhartig. Met oog voor de menselijke maat. En niet door alle agrariërs het land uitjagen, zoals vele memes misleidende plaatjes en oneliners suggereren. We kunnen niet zonder boeren, die we daarom ook een eerlijke (dus hogere) prijs in de supermarkt voor hun waar moeten geven. Maar we kunnen, nee moeten, wel een onsje minder qua industriële veeteelt. Beter voor de wereld, beter voor het Dwingelderveld, beter voor de toekomst van Nederland, inclusief de agrarische sector.

Oh, in discussie gaan naar aanleiding van dit artikel: heel graag. Ons verbeteren met steekhoudende argumenten of overtuigender bronnen en bewijsmateriaal dan in het artikel aangehaald: ook heel graag. Schelden, dreigen, intimideren en zo: dat liever niet. Niet naar ons. Niet naar anderen op onze Facebookpagina of Insta. Joe. Moi!

Psst, hier meer afleiding: