Opinie | Kaartje dat viral gaat laat zien dat we afscheid moeten nemen van Lelylijn en onze blik moeten verleggen naar Duitsland

Een impressie van de nieuwe Friesenbrücke (Afbeelding: Architectenbureau ARGE)

Het gaat (terecht) viral. Een kaartje dat laat zien hoe ver je kan komen met vijf uur treinen. Wanneer je een kruisje zet op een station zie je het precies (zie header). Dikke props voor degene die het gemaakt heeft, want het maakt visueel wat een groot probleem is in Groningen en eigenlijk heel Nederland: we tellen qua internationaal treinverkeer nauwelijks mee.

Nu klinkt het alsof dat een wedstrijdje is, maar het is bloedserieus. In EW Magazine slaat classicus en cultureel ondernemer Raphael Hunsucker de spijker op de welbekende kop:

Terwijl Nederland vol ligt met snelwegen en het hele land destijds in rep en roer was over een snelheidsverlaging op de weg, speelt er zich op het spoor al jaren een echt snelheidsdrama af. Het binnenlandse treinverkeer wordt steeds beter, met om de tien minuten een trein tussen Arnhem en Rotterdam, maar het is nog steeds belachelijk ingewikkeld om snel met de trein over de grens te reizen.

Utopie

Hoe ingewikkeld dat is ervoer ik onlangs zelf toen ik van Polen terug naar Groningen treinde. Er ging veel mis en uiteindelijk moet ik met een stoptrein via Zevenaar of all places weer binnen de landsgrenzen van ons koninkrijk geraken.

Toen ons aller FC Groningen laatst een oefenwedstrijdje in Osnabrück speelde keek ik met poezenoogjes mijn kameraad met elektrische bolide aan of hij zin had om te chauffeuren. In een uurtje of twee rij je naar het alleraardigste Duitse stadje. Met de trein zouden we minimaal vier uur onderweg zijn, waarbij het afwachten was of de snelbus Groningen – Leer, voor één keer wel op tijd zou zijn. Ik had gewoon geen zin in die spanning.

Nu Leer toch valt. Het is het ultieme voorbeeld van de absolute desinteresse van overheden (een enkele gedeputeerde uitgezonderd) in grensoverschrijdend treinverkeer. Vorig jaar werd bijna zes jaar na de aanvaring van de Friesenbrücke, door een dronken schipper, begonnen met de sloop. Het gesteggel tussen Nederland en Duitsland is nog lang niet voorbij en de droom van OV-bestuurders dat er een doorgaande trein van (bijvoorbeeld) Harlingen naar Hamburg komt is voorlopig een utopie.

Trouwens. Wie een beetje geoefend heeft met buitenlandse treinplanners en uiteindelijk door de spoorbomen het bos heeft gevonden stuit op een volgend probleem: het kopen van een kaartje. De systemen zijn nog altijd niet goed op elkaar aangesloten en je kan bij NS International vaker niet dan wel een ticket aanschaffen voor een reis iets ingewikkelder dan naar Antwerpen.

Stockholm

De Lelylijn wil ik het niet eens over hebben, maar het moet. Vorig jaar schreef ik op ditzelfde medium al schamper dat een verbinding met Stockholm dichterbij is. De roep om niet weg te zakken in Calimero-gedrag klinkt luid bij de nobele voorvechters van de snelle verbinding tussen Noord-Nederland en Amsterdam. Zelf ben ik steeds minder enthousiast. Ik zie liever een sterke internationale verbinding met Noord-Duitsland (hallo Wunderline) dan met de Randstad.

Later dit jaar gaat de nachttrein Stockholm-Hamburg dagelijks rijden. Een verbinding met de Zweedse hoofdstad is dus dichterbij dan je denkt. (Afbeelding: SJ)

Het zou economisch wel eens veel handiger kunnen zijn om de oude Hanzehandelsroute in ere te herstellen via het spoor. De blik op steden als Oldenburg, Bremen, Hamburg en Kopenhagen en inderdaad, in het verlengde daarvan, Stockholm. Een groot deel van de Lelylijn gaat door dunbevolkt gebied, waar tienduizenden huizen moeten worden gebouwd. Door wie vraag ik mij dan af. We hebben te weinig bouwers en een gevolg van de stikstofcrisis is dat bouwprojecten stilgelegd of geschrapt worden.

Investeer in snelheid

Een Lelylijn had absoluut een boost kunnen zijn voor de wens om de spoormobiliteit tussen Groningen en Duitsland te versterken. Den Haag weigert echter de benodigde centjes op tafel te leggen, waarmee ze een duidelijk signaal afgeeft: we gaan dit niet doen. En misschien is dat maar goed ook. Beter investeer je in het huidige spoor zodat de maximale snelheid omhoog kan, want er zal nog een nadeel kleven aan de Lelylijn: aangezien het aantal reizigers tussen Groningen en Zwolle dan sterk zal afnemen gaat daar de materieelinzet en treinfrequentie flink naar beneden.

Vervelend is natuurlijk wel dat bij sores op het spoor, bijvoorbeeld bij Meppel, ‘we’ afgesneden blijven van de rest van het land. Zo’n bottleneck kent Limburg trouwens ook. Het is niet anders. Belangrijker zijn de waterstofprojecten tussen Groningen en onze Oosterburen, samenwerkingen tussen de RUG en de Carl von Ossietzky Universiteit in Oldenburg en vervoer van zowel personen als goederen van en naar de havens(teden) in Noord-Nederland en Duitsland. Het is evident dat betere mobiliteit een belangrijke pijler is onder succesvolle innovatieve ontwikkelingen op het gebied van onder meer duurzaamheid en economische samenwerking.

Laat de Lelylijn maar zitten

Ondertussen loopt het zoveelste onderzoek naar de mogelijkheden voor een directe treindienst tussen Groningen en Bremen die aansluit op het trans-Europese netwerk. Het klinkt bijna te mooi om waar te zijn, maar het zou, nu die verrückte Friesenbrücke eindelijk vervangen wordt wel eens kans van slagen kunnen hebben. U merkt het. Ik hoop het. Laat die Lelylijn dan maar zitten en investeer een deel dat geld maar in een spoorverbinding waar we écht iets aan hebben.

Ondertussen zal de heatmap ons nog een hele tijd in de bek aanstaren. Voor- en tegenstanders van de Lelylijn liggen ondertussen hopeloos met elkaar in een houdgreep waarbij het de vraag is wie als eerste durft af te kloppen. De judowedstrijd leidt vooral af van een groter vraagstuk die (met name) de landelijke politiek laat liggen.

Psst, hier meer afleiding: