Opinie | Nu corona bijna voorbij is, zijn we dan ook af van de radicale onderstroom? Nee. Daar is meer voor nodig

Foto van ANP

Corona en de daaraan gekoppelde maatregelen hebben de boel op scherp gezet in ons landje (en de rest van de wereld). Families zijn uit elkaar gereten en stokoude vriendschappen gesneuveld. Op social media is het helemaal hommeles. Daar vliegen de verschillende bubbels elkaar al twee jaar virtueel in de haren.

Veel mensen hopen dat die tweespalt verdwijnt nu corona op de terugweg is en de dictatuur zichzelf per 25 februari opheft. Maar dat is ijdele hoop. Er zijn heel veel mensen die de familie weer in de armen sluiten en vriendschappen herbevestigen. Ook zullen heel veel sceptici over het coronabeleid niet meer de noodzaak voelen om te demonstreren tegen het coronabeleid met een vrijheidsfakkel in de hand.

Het broeit al jaaaaaren

Maar er blijft een harde kern over die de komende jaren regelmatig de kop opsteekt en anderen daarin meeneemt. Dat weet ik zeker omdat deze groep, die ik al jaaaaren op de voet volg, zich ook al voor corona roerde. Dat zijn dus niet alle wappies (naar woord en daarmee bedoel ik dus niet mensen met normale kritiek, maar gasten die in kwaadaardige complotten geloven), maar wel de kopstukken achter de vaak ondermijnende protesten.

Dat zijn de bekende radicale koppen, bekend van extreem rechts, de gele hesjesbeweging en bijvoorbeeld Farmers Defence Force. Dezelfde lui zaten achter verschillende demonstraties tegen het stikstofbeleid. Of de pro-Zwarte Piet bijeenkomsten die constant uitliepen op ellende, denk bijvoorbeeld aan de Blokkeerfriezen. Niet voor niks was Jenny Douwes, kent u haar nog, ook een van de roergangers van het anti-corona-protest en liep ze rond bij de truckers die Den Haag platlegden.

Het gaat die mensen niet om corona

Deze mensen en groeperingen zijn al jaren, ook ver voor corona, verantwoordelijk voor het met groot materieel platleggen van binnensteden of snelwegen, voor rellen bij demonstraties voor Zwarte Piet, voor geweld en intimidaties richting politici, agenten en journalisten, voor het verspreiden van tonnen nepnieuws waarmee vele mensen worden opgezet tegen democratische instituten. Die mensen zijn niet weg na corona, want daar gaat het hen niet om.

De grote ontwrichtende ontwikkelingen zijn ook niet weg na corona. Het conflict met Rusland, en de wijze waarop Rusland met nepnieuws Europa van binnenuit verzwakt, zorgt voor grote druk op het Westen en de economie. Het klimaat gaat heel veel op stelten zetten. Net als de investeringen en wetten die ons moeten behoeden voor de klimaatcatastrofe fors en ontwrichtend zijn. Ook het racismedebat is nog lang niet uit de wereld. Sterker: daar is het #metoo-thema in Nederland aan toegevoegd.

Giftige cocktail

Allemaal thema’s die zorgen voor ontwrichting, voor onzekerheid, voor verandering van het leven dat we gewend zijn. Ontwrichting zorgt al zolang de mens rondloopt op aarde voor meer extremisme, voor radicalisering. Het zorgt ervoor dat mensen vatbaarder zijn voor boze complotten waardoor enge en moeilijk te bevatten ontwikkelingen ineens verklaarbaar zijn. Met als gevolg dat mensen massaal achter charlatans en kwakzalvers als Willem Engel aanlopen. Het is makkelijker te bevatten en overzien dat een kwade macht iets uitrolt om burgers onder controle te krijgen of rijk te worden, dan dat de aarde door allerlei ingewikkelde factoren opwarmt en dat we daarop moeten acteren, ook al doet dat pijn.

Meng dat met de eenzijdige bubbels, waar steeds meer mensen dankzij social media in leven, en met de steeds groter wordende kloof tussen arm en rijk, tussen volop kansen in het leven en een kansloos leven, en je weet: we zijn er nog niet vanaf. Integendeel. Het klimaat dendert door. Het is heel goed dat we bewust omgaan met het witte privilege en racisme. Stikstof blijft ook de komende jaren een groot probleem in Nederland. De bubbels, de fabeltjesfuiken waar mensen in vast zitten worden hardnekkiger en vijandiger. En nepnieuws ontwikkelt zich ook nog eens tot een gouden verdienmodel.

De mogelijke oplossing

Daar valt allemaal weinig aan te doen. Die processen zijn in gang gezet en onomkeerbaar. Waar we wel wat aan kunnen doen is de verdeling van welvaart. Iemand uit een volksbuurt die opgroeit in een bijstandsgezin net zoveel kansen bieden als het kind uit Haren dat groot wordt in een villa met drie dikke wagens voor de deur. Dat zorgt ervoor dat mensen minder vatbaar zijn voor complotten, voor extremisme en radicalisering. Want dan komen ze mee met de samenleving, dan zijn ze er zelfs onderdeel van en hebben ze iets te verliezen, in plaats van dat ze in onbegrip, frustratie en boosheid afdrijven.

Mensen die hard werken verdienen het geld. Daar wil ik niet aan tornen. Maar het schiet nu de andere kant op. Rijken worden slapend rijker omdat bijvoorbeeld er amper belasting wordt geheven op kapitaal, op erfenissen. Daarentegen wordt de arbeider kaalgeplukt door belastings terwijl de huur ook nog eens stijgt en de inflatie giert. Dat moet anders. We moeten de groepen de verschopt raken van de maatschappij in de armen sluiten en mee op sleeptouw nemen. Pas dan krijgen radicale en ondemocratische oproerkraaiers veel minder gehoor en verstomt de radicale onderstroom die meer en meer naar geweld en intimidaties grijpt.

Foto’s van ANP

Psst, hier meer afleiding: