Piet van Dijken draaft door: Tonny van Leeuwen

Ajax – GVAV 0-1. Tonny van Leeuwen was op die zondagmiddag in Amsterdam niet te passeren (Foto: GVAV Retro)

Op 19 juni 1971 was het druk in het Drentse dorp Peize. Heel druk. De begrafenis van Tonny van Leeuwen, de keeper van GVAV die vier dagen eerder op 28-jarige leeftijd bij Meppel verongelukte, stond op punt van beginnen. Ik was op die middag ook in Peize en zag dat er zeker tweeduizend mensen de laatste eer aan de immens populaire doelman wilden betonen.

Ploeggenoten Piet Fransen, Jaap Bos, Peter Eimers, Frans Guns, Hugo Hovenkamp, Dick van Vlierden, Jan Schipper en Wim Visser droegen de kist. Tonny van Leeuwen had op een feestelijke bijeenkomst in Rotterdam de prijs voor de minst gepasseerde keeper van het seizoen 1970/1971 in ontvangst mogen nemen. GVAV was gepromoveerd naar de eredivisie en Tonny van Leeuwen was slechts zeven keer gepasseerd. De keeper wilde na afloop van de eervolle uitreiking terug naar huis, welk besluit hem noodlottig zou worden.

Bij Meppel crashte de auto en Tonny overleefde het ongeluk niet. Zijn vrouw Gerie, die naast hem zat, kwam er wonderwel lichamelijk goed van af. Tonny van Leeuwen, toentertijd de beste clubkeeper van Nederland, werd slechts 28 jaar. Een dag na zijn dood, op 16 juni 1971, werd de naam GVAV veranderd in FC Groningen. Tonny van Leeuwen heeft dus nooit voor FC Groningen gespeeld. Hoe bizar kan het zijn.

De hele voetbalwereld was geschokt door het overlijden van Tonny van Leeuwen. Hij was geliefd in voetbalminnend Nederland en de bloemenzee op zijn begrafenis kwam dan ook van overal. Ook van Johan Cruijff waren er bloemen, net als van Frans Bouwmeester, speler van Feyenoord. Johan Cruijff, die op 15 november 1964 op zeventienjarige leeftijd zijn eerste doelpunt in het betaalde voetbal uitgerekend tegen GVAV in het Oosterpark maakte. Tonny van Leeuwen stond in die wedstrijd op goal en de Groningers zegevierden met 3-1. Johan Cruijff heeft altijd zijn bewondering voor de sportman Van Leeuwen uitgesproken.

Ik herinner me nog een oefenwedstrijd van FC Groningen tegen Barcelona uit de periode dat Cruijff er trainer was. Voor de match zat Cruijff alleen in de dug-out van het Oosterpark en ik vroeg of ik even met hem op de foto mocht voor een artikel in Loeks in verband met een eventuele vernoeming van een tribune naar Tonny van Leeuwen. Toen Cruijff de naam Van Leeuwen hoorde veerde hij op. Natuurlijk mocht fotograaf Jos Schuurman een foto maken. Daarna uitte Johan Cruijff nogmaals zijn bewondering voor Tonny van Leeuwen en vond hij het een prima idee dat een tribune naar Van Leeuwen vernoemd zou worden.

Gelukkig is dit later ook gebeurd en nu in Euroborg draagt ook een van de tribunes zijn naam. De andere twee zijn vernoemd naar Piet Fransen en naar Martin, Erwin en Ronald Koeman. Op donderdag 29 juli 1971 was er een erewedstrijd ter nagedachtenis aan Tonny van Leeuwen. Het Engelse Huddersfield Town was niet echt een aansprekende tegenstander. Het was op die avond noodweer. Regen en wind overheersten en er waren slechts zevenduizend supporters op het duel afgekomen. Tonny van Leeuwen had toch zeker een volle bak verdiend. Dat was wel het minste geweest.

Acht seizoenen had hij het doel van GVAV met verve verdedigd en was hij uitgegroeid tot een heuse publiekslieveling. De twee minuten stilte voorafgaande aan de erewedstrijd tegen de Engelse tegenstander waren indrukwekkend. In mijn beleving is het in een voetbalstadion nooit stiller geweest dan op deze avond in het Oosterpark aan de Zaagmuldersweg. Het eerbetoon aan hun Tonny van Leeuwen kon niet stiller en mooier zijn. De trouwe en rouwende aanhang besefte toen pas echt dat Tonny van Leeuwen er nooit meer bij zou zijn.

“De Leeuw van Groningen” was voor het legioen een ware held, die in zijn eentje op 23 april 1967 in de Amsterdamse Watergraafsmeer Ajax van scoren afhield. Bij winst kon Ajax dat seizoen kampioen worden. De bloemen stonden klaar in de catacomben van het stadion. Maar Ajax had buiten de keeper van GVAV gerekend. Het werd 1-0 voor de blauwhemden, die via de Deen Ole Fritsen scoorde. De Groningers zijn in die beladen wedstrijd amper over de middenlijn geweest, maar Tonny van Leeuwen was op deze zondagmiddag niet te passeren.

Alles ranselde hij uit zijn doel en op de schouders van de meegereisde supporters verliet Van Leeuwen juichend stadion De Meer. Zelfs het anders zo chauvinistische Ajax legioen klapten hun handen stuk voor de Groninger keeper. Aan de Hereweg 100 in Groningen bestierde Tonny van Leeuwen een sigarenwinkel. Zijn fans vonden het prachtig om hun rookwaar bij hem te kopen en om even te praten over het reilen en zeilen bij de club. De keeper, wars van kapsones, nam alle tijd voor de supporters. Voor het runnen van de sigarenzaak was Van Leeuwen jarenlang vertegenwoordiger voor het voetbalschoenenmerk Quick.

Toentertijd waren voetballers gewoon semiprof. Toen Tonny van Leeuwen in 1963 van Rotterdam naar Groningen verkaste, ging hij wonen aan de West-Indische Kade 216. Op 4 hoog had hij uitzicht op de velden van de amateurs van GVAV. Zelf woonde ik ook in de Indische buurt, Sabastraat 2, en vaak zag ik Van Leeuwen lopend naar de training gaan. Onderweg pikte hij de voetballende kachelsmid Klaas Buist op, die huisde aan de St. Eustatiusstraat 23, schuin tegenover de ouders van Hans Waterman, de latere drummer van Cuby and the Blizzards.

Samen liepen Buist en Van Leeuwen dan door het park richting het Oosterparkstadion. Langs de ambachtsschool en de Hamburgervijver. Als clubkeeper was Tonny van Leeuwen een waar fenomeen. Daarentegen kreeg hij als doelman van Oranje voor het eerst in zijn carrière met forse kritiek te maken. Vooral de wedstrijd tegen Oost Duitsland in Leipzig staat velen van ons nog helder voor de geest. En dan vooral de corners, waar volgens de critici Van Leeuwen minstens drie keer onderdoor ging.

De oorzaak zou hebben gelegen aan het niet onder bedwang hebben van de zenuwen. Kon Van Leeuwen de spanning wel aan? Oranje verloor de match met 4-3, na met 2-0 en 3-2 te hebben voorgestaan. Met klem verzette Van Leeuwen zich tegen de kritiek. Het duo Daan Schrijvers en Miel Pijs centraal achterin verdedigde volgens de keeper veel te dicht bij het doel en belemmerde hem zodoende in zijn bewegingen en in zijn uitzicht. Twee interlands, daar zou het voor Tonny bij blijven.

Op 8 augustus 1996 werd na lang aandringen mijnerzijds en met dank aan algemeen directeur Hans Nijland die het laatste beslissende zetje gaf, de Zuid Tribune van het Oosterparkstadion omgedoopt tot de Tonny van Leeuwen Tribune. De openingsplechtigheid werd verricht door Harold en Irma, de kinderen van Tonny van Leeuwen. De mensen hadden er lang op moeten wachten. Meer dan 25 jaar.

Vandaag is het 50 jaar geleden dat Tonny is overleden, morgen zijn we een halve eeuw verder dat GVAV zijn naam zag veranderen in FC Groningen. De Tonny van Leeuwen Tribune is meeverhuisd naar Euroborg en voor het stadion staat een beeld van de keeper, dat morgen gezelschap krijgt van Martin Koeman De twee speelden acht seizoenen samen voor GVAV Rapiditas.   

Psst, hier meer afleiding: