Stadjer met Russische vriendin maakt zich grote zorgen: “Ik hoop niet dat wij de ‘gewone’ Rus als oorlogsmisdadiger gaan zien”

priesters
Russisch-orthodoxe kerk aan de Ganzevoortsingel. Foto: Geert Job Sevink

De eigenaresse van Russische winkel Vjatka die nare verwensingen naar d’r hoofd geslingerd krijgt. En Russische priesters van de orthodoxe parochie die bedreigd worden. De oorlog die Putin in Oekraïne is begonnen – en waar de gemiddelde Rus precies níks aan kan doen – maakt veel haat in mensen los, ook hier in Grunn. Vera is Russisch en woont sinds een paar jaar met haar Nederlandse vriend hier in Stad. Ze ervaart op allerlei manieren stress van de situatie. Haar vriend maakt zich zorgen.

We spreken Vera indirect, via Teams. Haar vriend zit voor de camera, Vera zit tegenover hem maar we zien haar niet. Vera heet ook niet Vera. We hebben haar naam op verzoek gefingeerd. En dat allemaal uit angst voor het regime in Rusland. “Je mag het woord oorlog daar niet eens noemen”, legt Vera’s vriend uit. “Voor je het weet eindig je in de bak.” En je weet nooit wie er meeluistert.

Reële gevoelens van angst en onzekerheid

Het zijn angstige en onzekere tijden voor elke Rus, waar ook ter wereld. De situatie wordt met de dag grimmiger en extremer en daarmee wordt ook de angst steeds reëler, vertelt Vera’s vriend. De angst om familie en vrienden nooit meer te zien, bijvoorbeeld. Of de angst om opgepakt te worden. “Mijn vriendin houdt zich sterk, maar ze heeft het wel heel zwaar. De gedachten van wat dit allemaal zou kunnen betekenen, die komen hard binnen.”

Je nergens meer thuisvoelen

Moet je je voorstellen: je woont net een paar jaar in een ander land en probeert daar je leven op te bouwen, en dan besluit de politiek leider van jouw vaderland ineens een bizarre oorlog te gaan voeren tegen een vreedzaam, onschuldig buurland. Een oorlog waar jij helemaal niks mee te maken wilt hebben, maar je wordt er wel op aangekeken. Opeens ben je nergens meer thuis. Vera vóelt zich wel thuis in Groningen, maar ze ís hier niet thuis. En van alles wat er thuis gebeurt, zou ze graag afstand doen. Hoewel ze tegelijkertijd graag haar familie en vrienden zou opzoeken. Dit zorgt ook voor veel stress en angstgevoelens, legt haar vriend uit.

Invloed van de oorlog op behandeling in NL

En dan de dingen die mede-Russen overkomen, zelfs hier in Grunn. Sommige worden bedreigd, of krijgen nare verwensingen naar hun hoofd geslingerd. Wat voor invloed heeft de oorlog op hoe Vera in Nederland behandeld zal worden? En haar kansen om hier een leven op te bouwen? Haar vriend vraagt het zich hardop af. “Ze merkt nu al dat mensen haar vreemd aankijken als ze Russisch praat aan de telefoon. Het kan onschuldig zijn, misschien denkt iemand: hé, wat is dat voor taal. Maar er is nu ook de angst dat er wel een nare bedoeling achter zit. Het heeft allemaal een andere lading gekregen.”

Ware gevoelens niet uit kunnen spreken

Het is pijnlijk omdat ook de meeste Russen graag zouden zien dat het anders was. “We gruwelen van de beelden op tv. Die mooie gebouwen die verwoest worden. En als dat mensenleed, het is verschrikkelijk om te zien.” Waar wij Nederlanders dat gewoon kunnen roepen, kan de Rus zich dat niet permitteren. “Dat zet ze nog meer in een isolement”, legt Vera’s vriend uit. “Ook al zouden ze zich willen uitspreken, het kan niet want er kleeft een te groot risico aan.”

Vluchtelingen helpen

Vera wil in elk geval haar beste beentje voorzetten. “We hebben al allerlei spullen ingezameld, voor de inzamelplaats”, vertelt haar vriend. “En Vera zou graag helpen met de vluchtelingen, omdat ze toch ook Russisch spreekt – net als veel Oekraïners.”

Terug naar een IJzeren gordijn?

Verder bekijken de twee de situatie per dag. “We hopen niet dat het nog veel erger wordt, en dat we bijvoorbeeld teruggaan naar de Sovjet-tijd met een IJzeren gordijn.” Dat was de kunstmatige scheidingslijn tussen het Oostblok en het Westen in de tijd van de Koude Oorlog. “De ouders van mijn vriendin hebben die tijd meegemaakt, die weten nog precies hoe dat ging.” En die tijd was geen pretje.

Russen moeten trots kunnen zijn op hun afkomst

Vera haar vriend hoopt al met al dat de samenleving de gewone Rus niet ineens als vijand of oorlogsmisdadiger gaat zien. “Dat vind ik het enge eraan, want deels zie je dat wel gebeuren. Ik hoop echt dat wij ons als land van de goede kant laten zien. Tot nu toe waren alle interacties met mijn vriendin superpositief, en dat willen we graag zo houden. Ik hoop dat Russen zich niet hoeven terug te trekken, zodat ze maar niet met kritiek te maken krijgen. En ik hoop dat Russen trots kunnen blijven op dat ze Russisch zijn.”

Psst, hier meer afleiding: