Tien weetjes over de eierbal

Als je aan Groningen denk dan gaan je gedachten uit naar de Martinitoren, eindeloze nachten, FC Groningen en natuurlijk de oersnack onder de muurhappen: de eierbal. Hier zijn tien weetjes over deze Groningse versnapering.

1- Oorsprong

De roots van de Groningse eierbal zijn een mysterie. Een vergelijkbare hap is in Schotland bekend onder de naam Scotch egg (goh, verrassend!). Ook in Indonesië bestaat een versnapering waarbij een hardgekookt ei in een kruidige ragout is gehuld.

Het vermoeden van kenners gaat uit naar Indonesië. Waarom? Iets met VOC en kolonisatie waarschijnlijk.  Hoe het recept precies in Groningen is gekomen, weet niemand.

2- Sloots Automatiek 1951

Één ding is zeker: begin jaren ’50 maakt de eierbal haar opmars in het Noorden. Als ‘uitvinder’ van de hap wijst men vaak naar de familie Sloots. Maar Sloots Automatiek is niet de enige die in de jaren 050 de snack verkoopt. De automatiek van Cafetaria Succes aan de Carolieweg heeft de eierbal ook in het assortiment.

Sloots, destijds gevestigd in de Oude Kijk in ’t Jatstraat, is wel de eerste die met de snack adverteert in Nieuwsblad van het Noorden op 23 januari 1951. Ook is het recept van de familie ruim zestig jaar later gebruikt door producent Aaierbaln.

eierbal weetjes 03

3- Recept

Het recept van Sloots is natuurlijk grotendeels geheim. De basics zijn wel bekend. De ragout is van origine vegetarisch. De kruiden die er doorheen gaan, zijn afhankelijk van de kok. Sommigen gooien er meer tijm bij, anderen leggen de nadruk op munt en peper.

Het ei moet zachtgekookt zijn, zodat het niet te gaar wordt tijdens het frituren. Ideaalbeeld is wanneer bij het opensnijden van de bal het eigeel je als een goudstaaf tegemoet schijnt.

Voor de typische crunchy bite moet de eierbal dubbel gepaneerd worden. Dit doe je door het gekookte ei in ragout te smeren, te wentelen in paneermeel, de bal weer in te smeren met een geklopt ei en vervolgens weer door het paneermeel te halen.

4- Grootste eierbal ooit

Je zou denken dat deze snack maar één formaat kent, namelijk iets groter dan een ei. Dat klopt helemaal! Maar wat nou als je een mega-ei ergens vandaan kunt toveren? Snackbar Friet van Piet deed het samen met drie studenten.

In juni 2015 koken Jeanine Duijst, Gerben Kamphorst en Steven Smit twee uur lang een struisvogelei en bereiden het volgens bovenstaande recept. De eierbal weegt 2 kilogram en heeft een doorsnede van 44 centimeter.  Hiermee is de gigantische hap ’s werelds grootste variant van de Groningse koning van de automatiek.

Eierbal weetjes 01

Foto: Jasper Bolderdijk

5- Kleinste oersnack van de wereld

De mega eierbal heb je gemist en die komt waarschijnlijk ook niet zo snel weer terug. De kleinste daarentegen is een ander verhaal. Buiten de provincie gebruikt men al een tijdje het kwartelei om miniballetjes te maken. Tegenwoordig heeft De Drie Gezusters het kwarteleierballetje vast op de kaart als borrelhap.

6- Experimenteren met ballen

Verschillende toko’s in Stad experimenteren met de snack. Snackbar Friet van Piet heeft de feierbal. Extra pittig voor de liefhebber met sambal in de omhulsel. De viskraam op het Sontplein gaat een stukje verder. De visboer heeft een bal die verrijkt is met garnalen in de ragout. Of het lekker is? Dat is iets waar je zelf achter moet komen.

7- Belangrijke eierbalsnackbars in Grunn

Loopt het water je al in de mond? Sloots Automatiek is al tijden niet meer in Stad, maar Groningen kent meerdere snackbars waar de eierbal op ambachtelijke wijze nog door de eigenaren zelf gemaakt wordt.

Vraag het aan een willekeurige Stadjer en de volgende drie cafetaria’s komen zonder twijfel ter sprake: Cafetaria Koning, De Paardeschuur en natuurlijk de snackbar waar zelfs Mark Rutte een patatje eet, Friet van Piet.

eierbal weetjes 01

Foto: Jasper Bolderdijk

8- Winnaars grote Groninger Eierballentest

Het magazine van de Hanzehogeschool, Hanzemag, doet sinds 2015 aan de grote Groninger Eierballentest. Jaarlijks test een panel onder leiding van eierballenkoning Richard Postma vijf snackbars. De top-3 in 2015 was Friet van Piet, De Hoek en Cafetaria Koning.

Dit jaar komt Kwalitaria Jolie als beste uit de test gevolgd door de feierbal van Friet van Piet en zelfgemaakte snack van De Paardeschuur. Zelf hebben we tijdens de Keiweek een wedstrijdje eierbal eten gedaan. Niet zoveel mogelijk, maar wel een bal zo snel mogelijk verorberen. Een kleine 24 seconden heeft de winnaar erover gedaan.

9- Testtechnieken

Hoe weet je nou wanneer je een goede bal in handen hebt? Naast het feit dat de het eigeel goudkleurig hoort te zijn, moet het ragout om de kern niet te dik zijn. Snijdt de snack door de helft, pak beide helften bij de bolling vast en schudt het heen en weer. Als het ei eruit valt, dan is het foute boel.

Een andere manier om te kijken of de verhoudingen goed zijn, is door een flinke hap te nemen. Vliegt het ei aan de ander kant uit coating? Fail! De perfecte eierbal blijft compact en is zo gemaakt dat ragout en ei perfect met elkaar in je mond samensmelten.

10- Frietei in Venlo is geen eierbal

De varianten op onze Groningse oersnack zijn er. Zo heb je in Venlo het frietei. Een soort van kroket met verpulverde stukjes ei erin. Leuk geprobeerd, jongens, maar tippen aan de aaierbal kan het niet.

Ga het gesprek aan ( comments)