Toch geen zwemmersjeuk in Hoornseplas. Eikenprocessierups is de boosdoener. Negatief zwemadvies wordt opgeheven

Consternatie aan de boorden van de Hoornseplas. Deze week werd breed in verschillende media verkondigd dat een negatief zwemadvies was afgevaardigd vanwege zwemmersjeuk. Maar volgens ondernemers langs de plas en het Meerschap is er wat anders aan de hand en zij krijgen gelijk van de laatste testuitslagen.

Zes dagen geleden melde Zwemwater.nl, het samenwerkingsverband van Waterschappen, provincies en Rijkswaterstaat waarop de kwaliteit van al het publiekelijke zwemwater wordt bijgehouden, dat er zwemmersjeuk was geconstateerd in de Hoornseplas. Zwemmersjeuk wordt veroorzaakt door de larve van de trichobilharzia-worm. Die nestelen zich onder de huid en veroorzaken daarmee rode jeukbultjes. Niet fijn om tussen te zwemmen, dus waarschuwings.

Eikenprocessierups

En die waarschuwing wordt uiteraard overgenomen door verschillende media, want dat wat media doen: mensen waarschuwen voor mogelijke gevaren. Zeker als de bron van de waarschuwing een erkende instantie is als Zwemwater.nl. Maar direct na publicatie komen berichten en belletjes binnen van ondernemers langs de Hoornseplas. Ze weten allemaal zeker dat er een ander probleem is: de eikenprocessierups nestelt in bomen langs het meer. Dat moet rechtgezet worden, vinden ze in koor, want het negatieve zwemadvies kost hen klanten.

De meldingen op Zwemwater.nl rusten op twee pijlers: testen van de waterkwaliteit en meldingen van badgasten. Bij de provincie zijn, net als vorig jaar, meldingen binnengekomen over lui die onder de rode bultjes zaten na een bezoek aan de Hoornseplas. Vorig jaar werden die meldingen versterkt door tientallen watertesten waaruit bleek dat de larven van de worm inderdaad in het water voorkwamen. Niet zo gek dus dat daar dit jaar direct weer aan wordt gedacht.

“Het water is hartstikke schoon”

Maar er is een groot verschil, weet Karin Hunziker van het Meerschap Paterswoldsemeer waar de Hoornsplas onder valt. “We hebben dit jaar 400 watermonsters getest. Geen enkele keer zat de larf van de trichobilharzia erin. Sterker: het water is, zeker aan de kant van de Hoornseplas, ultiem schoon.” Toch zijn er mensen geweest die zich hebben gemeld bij de provincie met jeukbultjes. Karin denkt dat de ambtenaren niet verder hebben gekeken.

“Ze hebben naar aanleiding van de meldingen, die via huisartsen binnenkomen, het negatieve zwemadvies afgegeven, terwijl het water volgens de testen dus erg schoon is”, legt Karin uit. “Langs het water zijn enkele nesten van de eikenprocessierups aangetroffen. De haartjes van die beesten veroorzaken ook jeuk en rode bultjes, net als zwemmersjeuk.”

De eikenprocessierups wordt aangepakt

Die gedachte wordt dus gesterkt door de monsters van het water, waarin geen enkele trichobilharzia voorkwam. Maar om het helemaal uit te sluiten heeft het Meerschap een DNA-test uitgevoerd op watermonsters. Karin: “Met de normale test kunnen we de trichobilharzia uitsluiten, maar niet de eikenprocessierups aantonen. Met de DNA-test kan dat wel.”

En wat blijkt: “Er zit een heel klein ieniemienie-spoortje van de trichobilharzia-worm in. Maar dat is zo nietig en waarschijnlijk zo oud, dat op basis daarvan het negatieve zwemadvies wordt ingetrokken. Daarnaast zijn is er geen DNA van de eikenprocessierups in het water gevonden, maar het is logisch dat gasten op het strand in aanraking komen met de haartjes.”

Geen idee wat voor de gemiddelde badgast aantrekkelijker is: de eikenprocessierups of de trichobilharzia-larf. Zeker is in ieder geval dat de eikenprocessierups makkelijker is om aan te pakken. Daar is het Meerschap zelfs nu al mee bezig. De bomen met nesten zijn voorzien van een duidelijk waarschuwingslint, er worden waarschuwingsborden geplaatst en eerdaags gaan eikenprocessierupsruimers aan de slag om de nesten te lijmen zodat de haartjes nergens meer naartoe kunnen waaien. Opdat de rest van de zomer jeukvrij is.

Reactie provincie

Bij de provincie wordt de verklaring van Karin bevestigd. Woordvoerder Jan van der Meide: “Uit het onderzoek blijkt inderdaad dat er geen zwemmersjeuk voorkomt in het water. De Hoornseplas is hartstikke schoon. We halen vandaag nog de borden met het negatieve zwemadvies weg en ook op Zwemwater.nl wordt die melding ingetrokken.”

Psst, hier meer afleiding: