Vergeet de Lelylijn: Met de trein een dagje shoppen in Stockholm

Het wil maar niet vlotten met de Lelylijn. Sprankje hoop is dat de Tweede Kamer december 2020 instemde met uitwerking van een Deltaplan voor het Noorden. In dat plan moet de Lelylijn tussen Stad en de Randstad een belangrijke positie innemen. Ondanks dit voornemen is een flinke Groningse portie scepsis op z’n plek. Want het zou zomaar eens kunnen dat we eerder met de hogesnelheidslijn naar Stockholm of Helsinki kunnen dan naar 020.

Allemaal leuk en aardig zo’n Deltaplan, maar de hoofdcontouren zullen pas in mei 2021 naar de Kamer worden gestuurd. Dan zit er wellicht ook al een nieuwe regering. Het is maar de vraag hoeveel prioriteit er door de nieuw gekozen volksvertegenwoordigers tijdens de coronacrisis aan het Deltaplan zal worden gegeven. En dan zou van uitstel zomaar eens afstel kunnen komen. Ondertussen is pijnlijk duidelijk geworden dat de grote infraprojecten in de Randstad en Eindhoven de zaken een stuk beter op orde hebben.

20 miljard

Er was stille hoop dat het Groeifonds – het nieuwe investeringsfonds van het kabinet met daarin 20 miljard euro – de Lelylijn zou opnemen als belangrijk infrastructureel project.  Het ministerie van Economische Zaken heeft echter in al haar wijsheid anders besloten. Omdat niet duidelijk is wat de snelle trein tot op achter de komma gaat kosten (én oplevert) maakt het project nu al geen kans meer op een bijdrage uit het Groeifonds. Tja, gelukkig is bij andere grote infraprojecten, zoals bij het debacle rond de Ringweg rond Stad gelukkig wel duidelijk wat de kosten waren en zullen zijn…

De boudel niet op orde

Het gaat om heel veel knikkers, en zorgvuldigheid is uiteraard altijd goed. Feit is wel dat onevenredig veel projecten uit de Randstad zijn aangewezen voor het ontvangen van geld. Naar nu blijkt is de compleetheid van andere voorstellen domweg beter op orde.

Daniël de Ruig, medeoprichter van de (Stichting) Initiatiefgroep Lelylijn is teleurgesteld. Hij erkent ook dat andere projecten op dit moment meer duidelijkheid kunnen verschaffen richting de overheid: “Wat betreft de Lelylijn zal opnieuw gekeken moeten worden naar zaken als de milieu- en woningbouwopgave. Het rapport uit 2006 is nodig aan een update toe. Zo werkt dat nou eenmaal in Nederland.”

Moi, met Sikkom…

Ook maar eem met NS bellen dan. Woordvoerder Anita Boonstra, die over de regio ‘Noord’ gaat, ziet de Lelylijn als een stip op een verre horizon: “We kunnen niet gaan zitten wachten op de Lelylijn. Tot het zover is kijkt NS doorlopend hoe we het Noorden beter kunnen aansluiten op de rest van het land. We streven altijd naar een snellere en betere dienstregeling.” NS ging overigens pas december 2020 serieus achter de plannen staan. President-directeur Marjan Rintel liet december 2020 nog in het Dagblad van het Noorden optekenen enthousiast te zijn over de Lelylijn: “Hopelijk wordt het plan opgenomen in het Groeifonds.” Dat is dus niet gebeurd. Volgende keer beter.

NS doet er inderdaad alles aan om verbeteringen door te voeren, maar het blijft kleingeld vergeleken met het zo gewenste nieuwe spoor tussen Lelystad en Groningen. Dankzij de aanleg van nieuwe infrastructuur door ProRail tussen Meppel en Zwolle wordt de reistijd in de boemel (lees: sprinter) van Stad naar Zwolle vier minuten sneller en komt er ook in Leeuwarden een betere overstap naar de Stad der steden. Het is iets, maar het zal de verstokte dieselrijder op geen enkele manier verleiden een keer in de geel-blauwe bolides van NS te stappen.

Wachten op de verkiezings

Alle hoop is nu gevestigd op de nog te vormen nieuwe regering na de aankomende Tweede Kamerverkiezingen. De SGP, Christenunie, CDA, FvD, VVD, D66, PVDA, SP en onlangs ook JA21 hebben de bouw van de spoorlijn opgenomen in hun (concept) verkiezingsprogramma. We moeten er maar vanuit gaan dat dit is in de hoop de Lelylijn in een regeerakkoord te frommelen.

GroenLinks symbolisch aan boord

Vraag is wat het opnemen van de Lelylijn in een verkiezingsprogramma precies waard is. Gemeenteraadslid Benni Leemhuis realiseert ook dat ‘we’ er nog lang niet zijn: “Je moet je vooral afvragen wat het Noorden de rest van het land te bieden heeft en ook andersom. En hoe de Lelylijn daar een rol in kan spelen.” En zo is het ook. Met een Lelylijn wordt wonen en werken in of vanuit Grunn nog aantrekkelijker. Bovendien komt met een Lelylijn de Wunderline ook dichterbij en kan er een serieuze treinaansluiting komen tussen Amsterdam-Groningen-Bremen-Hamburg-Kopenhagen. Meer trein, minder vliegen. Beter voor onze planeet. Hoppakee.

En nu wordt het interessant. Want is het niet allemaal symbolisch juichen? We praten al meer dan een decennium lang over de Lelylijn en in 2021 is een eerste schop in de grond niet meer dan een vage droom. Tijdens het Noordelijke Lijsttrekkersdebat gaf CDA-zwaargewicht Pieter Omtzigt al een winstwaarschuwing af: “Ik zie dat er een heleboel politieke partijen zijn die niets liever doen dan zoveel mogelijk beloven, terwijl we ons in de diepste economische crisis bevinden.” En dat is misschien wel de eerlijkste uitspraak vanuit de politiek in lange tijd omtrent de Lelylijn. “In alle eerlijkheid: het zit er op dit moment niet altijd in.” En dat terwijl CDA-lijsttrekker Wopke Hoekstra in een kort vraaggesprek met RTV Noord nog aangaf dat de Lelylijn er “absoluut” komt. Wie moeten we nou geloven?

Nachtje stappen in Stockholm

Ondertussen is de gemeente Hamburg een lobby begonnen bij de Europese Unie voor een hogesnelheidslijn tussen, u leest het goed, Amsterdam en Helsinki, met Hamburg, Kopenhagen en Stockholm als belangrijkste tussenstops. Ook Groningen zou in deze verbinding een station krijgen! De hogesnelheidslijn tussen Hamburg en Kopenhagen is al in voorbereiding en ook de plannen voor het traject naar Stockholm zijn al in een gevorderd stadium.

Stelt onze lobby geen ruk voor?

Terug naar de binnenlandse politiek. Volgens de Partij voor het Noorden is de noordelijke lobby te zwak. Statenlid Leendert van der Laan heeft het helemaal gehad met het pappen en nathouden, zo berichtte het Dagblad van het Noorden: “Iedere urgentie om het probleem op te lossen ontbreekt. We moeten het mes dwars in de bek hebben.” Leendert lijkt een punt te hebben. De heren en dames politici weten iedere keer prima te verwoorden waarom de Lelylijn er moet komen. Ondertussen vullen praatjes geen gaatjes en is Grunn voor de gemiddelde Randstedeling nog altijd niet meer dan een buitenwijk van Oslo, waar de ijsberen op afstand moeten worden gehouden.

De Fraizn willen helemaal niet naar Stad

Maar hoe zit dat dan met onze buren? De fraizn zien namelijk liever Leeuwarden als eindstation van de lijn en Drenthe sputtert ook wat tegen… Volgens Benni Leemhuis zou het helpen als we met één mond spreken: “Dat is de basis. Assen is nota bene met de Lelylijn via Hoofdstation sneller in Amsterdam dan nu. Plus, bij werkzaamheden of andere sores is er dan een extra reisoptie.” Dat zou inderdaad helpen Benni. Maar zolang we er met de tjibbes niet uitkomen lachen ze ons in Den Haag uit. En het geld? Dat ligt ondertussen in Amsterdam en Eindhoven op tafel.

In Flevoland vinden ze het allemaal maar vervelend. Omroep Flevoland meldt dat het provinciebestuur zich hard wil maken om een nieuwe poging te doen geld uit het Groeifonds voor de aanleg van de Lelylijn te krijgen. Ook wordt nu duidelijk dat het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat in de aanvraag en het bijbehorende onderzoek alleen heeft samengewerkt met de drie noordelijke provincies. Ook weer zoiets raars.

Lelylijn voorlopig hypetrein

De Lelylijn heeft dus niet alleen een slag verloren, maar een definitieve nederlaag in de oorlog dreigt ook. De landelijke politiek steunt de plannen symbolisch. De noordelijke provincies gunnen elkaar het licht in de ogen niet. En mede door de coronacrisis is de financiering zo goed als onmogelijk. Wanneer er een nieuwe regering is weten de Groningers, maar ook inwoners van Drachten en Emmeloord, wat ze waard zijn als het gaat om dit belangrijke thema. Ondertussen blijft de overheid miljoenen pompen in nieuw en extra asfalt rond Stad. Asfalt voor nog meer auto’s, die nóg sneller langs Groningen kunnen razen richting Randstad of de Heimat. Asfalt wat zonder duurzame en aantrekkelijke treinverbinding wel eens heel hard nodig kan zijn. Treurig, maar waar.

Psst, hier meer afleiding: