Video | Vanavond op NPO 1: de otter die rondzwemt in de Groningse diepen

Bekijk hier de complete documentaire.

Stadjer Hilco Jansma werkte vijf jaar aan zijn nieuwe natuurfilm: ‘De Otter’. Vanavond (zaterdag 2 januari) gaat de docu in première op NPO1 om 19:05 uur. Het kijken waard, want in de film zitten erg bijzondere beelden van de otter die in de wintermaanden in de Groningse diepen jaagt.

In 2015 kwam de Noorderplantsoennatuurfilm uit, het eerste grote project van Hilco. De film valt in de smaak. Regionale media pennen er enthousiast over en verschillende bioscopen draaien de film op groot doek. “Hij werd ook nog getoond op natuurfilmfestivals”, voegt Hilco toe. Het resultaat en de lovende kritieken smaken naar meer. “Ik heb een tijdje nagedacht over wat nu? Al vrij snel kwam ik uit bij de otter.”

Waarom de otter?

Van huis uit is Hilco bioloog en heeft hij grote bewondering voor alles wat leeft. Maar voor de otter net wat meer. Dat komt door de elegantie waarmee het beest zwemt, maar met name door de interessante geschiedenis. “De otter was op den duur volledig uitgestorven in Nederland. In 2002 zijn ze voor het eerst weer losgelaten en nu leven er volgens schatting iets van 450 otters.” Bijster interessant. En wat het nog uitdagender maakt: de otter laat zich bar weinig zien.

“Het beest is behoorlijk schuw en jaagt vooral ’s nachts naar vis. We hebben in Nederland erg veel geld geïnvesteerd in de terugkeer van de otter, maar niemand ziet hem eigenlijk. Dat is waarschijnlijk ook de reden waarom er in Nederland nog geen film over de otter is gemaakt. Daarom dacht ik: daar gaat mijn nieuwe film over.”

Bijzondere start van het project

Voor het project, dat jaren gaat duren, trekt Hilco verschillende Noordelijke natuurgebieden in. “Ik ben samen met otterspotter Marten Boonstra in de Weerribben-Wieden geweest, daar is de otter voor het eerst weer uitgezet. In Friesland hebben we opnames gemaakt en in de Onlanden, vlakbij Stad. Daar is de otter uit zichzelf naartoe gekomen om zich permanent te vestigen. De kroon op het werk dat ze daar hebben verricht. De otter is namelijk een indicatorsoort, de zoetwaterambassadeur. Als de otter zich ergens vestigt, dan zit het met de visstand goed en is de omgeving gezond.”

Opvallend genoeg begint de zoektocht naar de otter niet in de natuur, maar in hartje Stad. “De eerste otter die ik in het wild filmde was bij het pannenkoekschip in de binnenstad van Groningen.” Hilco komt de otter op het spoor dankzij de stadsecoloog. “Die bracht mij in contact met Arend van Dijk. Arend woonde destijds op een woonboot op het diep en had een paar keer een otter gezien. Sterker: in de wintermaanden sliep regelmatig een otter onder de vloer van zijn woonboot, waarschijnlijk op een van de tonnen waar de boot op dreef. Omdat Arend daar een kachel had staan, was het lekker warm voor de otter.”

Uren turen

Arend en Hilco spreken af dat Arend belt zodra hij de otter weer ziet. Dat wordt waarschijnlijk ergens in de winter. Hilco: “Vissen trekken in de winter naar de stad toe omdat het daar warmer is. De otter zwemt achter zijn prooien aan.” En zo geschiedt een paar winters geleden. “Arend belde me dat de otter er weer was, ik ben er toen direct naartoe gegaan.” Dat eindigt in een bijzonder nachtelijk avontuur. “We liepen met oordopjes zodat we constant in contact met elkaar stonden. Ik stond met mijn camera en statief op de ene brug, Arend op de volgende. Allebei tuurden we over het donkere water in de hoop de otter te zien. Een pittige klus, maar door het vaak genoeg te proberen hebben we voldoende beelden verzameld.”

Sowieso was de hele operatie tijdrovend. “Heel veel uren en heel weinig geluid maken”, vat Hilco het samen op RTV Noord. En dat kwam vooral door de schuwheid van het beest. Want het gaat goed met de populatie in Nederland. “Er zit een stijgende lijn in. We zijn van nul otters in 2001 naar 450 otters gegaan in heel Nederland. We moeten echter waakzaam blijven. Het verkeer is nog steeds de grootste vijand. Waarschijnlijk overlijdt jaarlijks ongeveer 1/3 van de populatie doordat ze ’s nachts wegen oversteken. Daarom is het goed dat ook nu nog steeds wordt geïnvesteerd in de otter. Zo wordt onder de A28 een passage aangelegd waardoor de otter vanuit de Onlanden het Zuidlaardermeer en Hunzedal kan bereiken, dat gebied is perfect voor ze.”

De Otter vanavond op tv

Wil je zelf de otter, de hoogste baas in de voedselketen, spotten? Dan kun je het beste naar de Onlanden tussen Peize, Leek en Stad trekken. “Wachten bij het pannenkoekenschip is niet heel zinvol. daar komt ‘ie slechts sporadisch. In de Onlanden heb je meer kans en dan vooral in de vroege ochtend of late avond. Als rustig rondwandelt en vooral bij bruggen en waterpartijen goed oplet, heb je kans om er eentje te zien.

En anders vanavond om 19:05 intunen op NPO1. Daarna is de docu van bijna een uur uiteraard ook nog te zien op NPO Gemist.

Psst, hier meer afleiding: