Waarom een beving van 2.3 in Grunn heviger is dan een vergelijkbare elders

beving

In de buurt van Loppersum heeft zondagochtend een aardbeving met een kracht van 2.3 plaatsgevonden, gevolgd door een kleine naschok van 0,9. Het is de derde keer in een week tijd (dinsdag 2.7) dat de regio getroffen wordt door een stevige aardschok. In reacties op internet wordt door velen de ellende gebagatelliseerd door valse parallellen te trekken met bevings elders in de wereld. In dit artikel probeer ik beknopt en helder uit te leggen waarom die vergelijkingen mank gaan.

“Lees Wikipedia er op na. Een aardbeving van 1.2 schaal Richter kan nog net worden gevoeld. De zwaarste aardbeving in Groningen was 3,6 Richter. Wij wonen aan een kruising met een verhoogd beklinkerd vlak. Bij elke vrachtauto, 10 a 20 per dag, die door de straat rijd (30km zone) staat ons huis te schudden. Ik ben vast niet de enige in Nederland”, schrijft ene Nico uit Weert onder het artikel over de laatste beving op de Facebookpagina van RTV Noord. Daarmee toont Nico vooral aan dat hij er weinig van heeft begrepen. Dat valt hem overigens niet kwalijk te nemen.

Klassieke denkfout

Heel veel mensen denken zo als Nico. Dat is logisch, want de schaal van Richter is nou eenmaal de gangbare meetlat om de kracht van aardbevingen aan te tonen. En dan komt het gek over dat in Groningen de mensen boos worden, genoegdoening en veiligheid eisen om bevingen van 2.3, terwijl men daar in Italië, Japan, Griekenland of Turkije amper een krimp om geeft. Dat ligt niet aan de volksaard van de Groningers, wat weleens gesuggereerd wordt: “Ze moeten zich niet zo aanstellen, ze willen gewoon geld”. Maar dat komt omdat de bevingen van 2.3 hier krachtiger zijn dan in die landen.

Bevingen daar vinden plaats op minimaal tien kilometer diepte. Dat komt omdat het natuurlijke bevingen zijn, veroorzaakt door het verschuiven van plaatdelen. De bevingen in Groningen komen door menselijk ingrijpen. De gasbel, op zo’n drie kilometer diepte, is zo goed als leeggezogen en die klinkt in. Dat gaat gepaard met bevings. Op drie kilometer diepte dus in plaats van tien of meer. De schaal van Richter gaat over de kracht in de kern van de aardbeving. Dus de 2.3 in Italië is op tien kilometer diepte, terwijl de 2.5 in Groningen 3.000 meter onder het oppervlakte plaatsvindt.

Het gaat om de grondversnelling

De aarde is een goede demper voor trillings. Tegen de tijd dat de beving op tien kilometer diepte het oppervlakte heeft bereikt heeft die al een groot deel van zijn kracht verloren. Dezelfde beving op drie kilometer diepte houdt veel meer kracht over als die het oppervlakte raakt. En daar gaat het om: de energie die vrijkomt aan het oppervlakte. Die kracht, die de Peak Ground Acceleration (PGA) wordt genoemd, verwoest gebouwen en infrastructuur. En die kracht is in Groningen bij een beving van 2,3 op de schaal van Richter veel sterker dan een beving met die magnitude in Japan.

Daarbij komt dat de aarde hier bestaat uit klei. Dat zorgt bij bevings voor een extra golvende beweging aan het oppervlakte. Daar hebben genoemde landen minder last van. Ter illustratie: de zwaarste aardbeving ooit gemeten (Chili 1960) had een kracht van 9,5 op de schaal van Richter. Dat was 800.000 keer sterker dan heftigste beving in Groningen, die van Huizinge (3.4) in 2014. Maar omdat de beving in Chili op elf kilometer diepte gebeurde, onder een dikke laag van hard gesteente, had die aan het oppervlakte een vergelijkbare grondversnelling als de beving in Huizinge.

Daarbij komt ook nog eens dat in Groningen niet gebouwd is op bevingen. In alle genoemde landen wordt al sinds jaar en dag gebouwd volgens aardbevingsrichtlijnen, waardoor infrastructuur en bebouwing daar veel beter tegen kunnen. In Groningen is dat niet het geval.

Foto komt uit het archief en is van een inmiddels gesloopte boerderij nabij Bedum.

Psst, hier meer afleiding: