Wetenschap versus Facebook-menings: mondkapjes zijn een belangrijk middel om corona te tackelen

Foto van ANP

Veel mensen twijfelen aan het nut en de noodzaak van mondkapjes. Zelden worden daar inhoudelijke argumenten voor aangedragen. Het is op basis van gevoel en wensvol denken. Omdat wij meer waarde hechten aan de wetenschap, zijn we in de beschikbare literatuur gedoken.

“Als mondkapjes werken, waarom hebben we nu dan een lockdown en zoveel besmettings?”, valt vaak te lezen op Facebook. Klinkt als een logische vraag. Maar in die redenatie kunnen we ook afscheid nemen van autogordels. Want als gordels werken, waarom hebben we dan airbags, maximum snelheid, ABS en systemen die automatisch remmen als een obstakel te dichtbij komt? Het antwoord is omdat geen van die ingrepen honderd procent garantie biedt. Daarom zijn er helaas nog steeds dodelijke ongelukken. Maar er is niemand die ontkend dat al deze toepassingen ervoor zorgen dat rijden een stuk veiliger is geworden.

Alle beetjes helpen

Dat is bij mondkapjes net zo. Uit bijna alle beschikbare wetenschappelijke onderzoeken, publicaties en analyses blijkt dat mondkapjes helpen bij de bestrijding tegen corona. Ze bieden geen honderd procent veiligheid en dus geen garantie dat je geen corona krijgt als iedereen eentje draagt. Maar ze maken het corona wel lastiger. We zijn helaas (weer) aangekomen op het punt dat we alle beetjes hulp moeten vastgrijpen. Zodat alle ingrepen samen zoveel mogelijk het virus frustreren. Net zoals de gordel, ABS, airbags en maximum snelheid gezamenlijk autorijden een stuk veiliger maken. Enfin, genoeg metaforen. Tijd voor de keiharde wetenschappelijke inhoud.

Er zijn via Google tig wetenschappelijke publicaties over mondkapjes te vinden. De lijst is bijkans eindeloos. Daarom nemen een stuk of tien belangrijke en grondige studies kort onder de loep.

Onderzoek in 200 landen

Uit deze grote data-analyse, uitgevoerd door tien wetenschappelijke instellingen in meer dan 200 landen, blijkt dat mondkapjes een groot verschil maken in de verspreiding van corona. In landen waar mondkapjes gangbaar zijn, is de mortaliteit vier keer lager dan in andere regio’s. Een ander onderzoek in dezelfde studie naar 45.000 gevallen laat zien dat in de VS de groei van corona behoorlijk is ingedamd in staten waar mondkapjes verplicht werden. “Je hoeft niet veel wiskunde te doen om te zeggen dat mondkapjes dragen een goed idee is om de verspreiding van corona tegen te gaan”, aldus Jeremy Howard, onderzoeker en wetenschapper aan de universiteit van San Francisco en betrokken bij dit grote onderzoek.

Het uitgebreide, recentere onderzoek en de analyse van de National Academy of Sciences of the United States of America, onderstreept deze bevindingen. De onderzoekers concluderen: “De politiek moet met grote urgentie het dragen van mondmaskers inzetten. Mondmasker zijn zeer aan te raden als middel om de pandemie te tackelen.”

Hamsters bewijzen: mondkapje dragen heeft zin

Ook uit Japans onderzoek met hamsters blijkt dat mondkapjes een belangrijk middel zijn in strijd tegen het virus. Microbioloog Kwok-Yung Yuen en zijn onderzoeksteam van de universiteit van Hongkong infecteerde hamsters met Covid19 en plaatste die samen met gezonde hamsters in een kooi. De eerste keer deden ze dat zonder barrière, de tweede keer plaatsten ze een scheidingswand gemaakt van niet-medische mondkapjes. De resultaten laten aan duidelijkheid weinig over: zonder scheidingswand werd ongeveer 2/3 van de gezonde hamsters ziek. Met de mondkapjes als scheiding slonk dat naar slechts 25 procent. En de hamsters die alsnog ziek werden hadden veel minder heftige symptomen.

Volgens de betrokken wetenschappers bewijst het onderzoek dat het dragen van een mondkapje zowel de drager als andere mensen beschermt tegen corona. En mocht je ondanks mondkapjes toch besmet raken, dan is de kans groter dat corona veel minder heftig is.

Minder ziek dankzij mondkapjes

Die opvatting wordt gedeeld door Monica Gandhi, infectie- en viruswetenschapper aan de universiteit van California in San Francisco. Zij heeft op 31 juli een paper gepubliceerd waarin duidelijk wordt dat maskers de dosis virus behoorlijk indammen, waardoor mensen veel minder ziek worden. “Een grotere virale dosis resulteert in een agressievere reactie. Mondkapjes zorgen ervoor dat de overdraagbare dosis een stuk kleiner is”, aldus de expert.

Aerosolen

Ook uit onderzoeken die zich richten op hoe het virus zich verspreidt wordt steeds meer duidelijk dat mondkapjes erg belangrijk zijn. Op het moment dat iemand ademt, praat, niest of hoest schiet een fijne straal vloeibare deeltjes de lucht in. Sommige zijn groot en zelfs zichtbaar, die worden druppeltjes genoemd. De microscopische deeltjes, ook wel aerosolen genoemd, zijn niet zichtbaar en een groter gevaar dan de druppeltjes.

Stoffen mondkapjes werken

Het coronavirus zelf heeft een diameter van slechts 0,1 µm. Dat is zo klein dat geen enkel masker het tegenhoudt. Maar virussen verlaten het lichaam niet alleen. Die liften mee op druppeltjes of aerosolen die een stuk groter zijn en grotendeels worden opgevangen door mondkapjes, ook door de niet-medische. Sterker: zelfs een katoenen t-shirt houdt de helft van de aerosolen tegen die je normaal inhaleert. En het houdt zelfs tachtig procent van de aerosolen tegen die je uitademt. Dit blijkt uit de studie van Linsey Marr, een ingenieur van Verginia Tech.

Daarom mondkapjes, aldus Stanford

Ook de onderzoekers en wetenschappers van de Stanford Universiteit (toch niet de minste) komen na uitgebreid onderzoek maar op een conclusie: mondkapjes helpen tegen de verspreiding. Larry Chu, hoogleraar anesthesie van Stanford en directeur van het gerenommeerde AIM Laboratorium: “Het gaat om verspreiding voorkomen bij de bron. Veertig procent van de mensen die besmet zijn, hebben geen symptomen. Maar als ze hoesten, praten of niezen, kunnen ze het virus nog steeds verspreiden dankzij de druppeltjes die ze uitblazen. Deze druppels verdampen tot fijne deeltjes die vervolgens lang kunnen blijven hangen. Het masker voorkomt dat deze deeltjes de bron verlaten.”

Zorgen zijn veelal ongegrond

Zijn collega Amy Price, PhD en senior onderzoekwetenschapper bij Stanford’s Anesthesie-afdeling, begrijpt de zorgen over het dragen van een mondkapje, maar maakt tegelijk gehakt van de argumenten. “Ik heb veel misvattingen gehoord over medische en stoffen maskers. Sommige mensen denken dat je als een masker voor langere tijd draagt, je grote hoeveelheden koolstofdioxide vasthoudt en opnieuw inademt. Dat zou kunnen zorgen voor hersenbeschadiging. Maar er klopt niks van. Een goed gedragen masker zorgt voor voldoende ventilatie. Ook klopt het niet dat mensen juist extra vaak aan hun gezicht zitten met een masker en minder op de afstand letten. Uit ons onderzoek blijkt juist het tegenovergestelde. Mensen met maskers raken hun gezicht minder vaak aan en letten beter op de andere maatregelen.”

Oxford versus Jensen

Ook uit grootschalig onderzoek van de universiteit van Oxford komt naar voren dat mondkapjes belangrijk zijn om corona in te dammen. Uit het onderzoek: “Het publiek is verward over het belang van mondkapjes omdat er verschillende geluiden zijn en adviezen veranderlijk. Maar vanuit de hele wereld komen steeds meer studies die duidelijk maken dat mondkapjes na handen wassen en afstand houden het belangrijkste wapen zijn tegen corona.

Ook de experts van UMCG pleiten voor mondkapjes

We sluiten het rijtje experts af met onze eigen Friedrich. De microbioloog, tegenwoordig van het universitaire ziekenhuis in Münster (Duitsland) en voorheen van het UMCG en lid van het OMT, is ook groot voorstander van mondkapjes.

En zo kunnen we nog wel eem doorgaan. Want er komt geen einde aan de rits wetenschappelijke publicaties en onderzoeken die het belang van mondkapjes onderstrepen. Die kun je zelf makkelijk checken door te zoeken op bijvoorbeeld ‘science mouth masks’ of op ‘wetenschappelijke publicaties mondkapjes’.

Nog niet overtuigd?

Dat kan natuurlijk. Ook wetenschap dient in twijfel te worden getrokken, dat is zelfs de kern van wetenschap. Maar stel je dan de vraag: wil ik liever over een paar jaar concluderen dat het dragen van mondkapjes niks heeft geholpen, of erachter komen dat het dragen van een mondkapje bij had gedragen aan het voorkomen van zieken, doden en een zorginfarct?

Dit artikel is eerder verschenen op Sikkom, maar is voorzien van recente onderzoeken en weer relevant gezien de opleving van corona.

Psst, hier meer afleiding: