Wit bolwerk in Groningen beslist: kleur Zwarte Piet is geen thema – opinie

Sinterklaas Groningen vluchtelingen kinderen

De Zwarte Pieten in Groningen blijven overwegend pikzwart met her en der een Roetveegpiet. Veel meer kun je ook niet verwachten van een feestcommissie die volledig bestaat uit witte ouderen. Die zitten in hun eigen bubbel.

Dit blijkt uit het telefoongesprek dat wij hadden met Harry van Dam, de voorzitter van de Groninger Vereniging van Volksvermaken (organisator van de intocht in Stad). U weet wel, dat clubje dat Gronings Ontzet vakkundig om zeep heeft geholpen. En klaarblijkelijk te conservatief is om te luisteren naar de reële klachten van de minderheid en derhalve weigert om Zwarte Piet aan te passen.

Het is geen thema

Zwarte Piet is zelfs geen thema in Groningen, weet Harry. Dat zegt hij zodra we over het onderwerp beginnen: “Het is alleen maar een issue omdat journalisten als jij erover schrijven en er wat van vinden.” Wake up call voor Harry: er zijn heel veel mensen die er wat van vinden. Mee eens of mee oneens, maar ontkennen dat het een topic is in de samenleving is als het ontkennen van de zon.

De Vereniging voor Volksvermaken zegt dat ze een Sinterklaasfeest organiseren zoals dat past bij de lange traditie van Sint. Zonder te veel concessies richting minderheden die moeite hebben met Zwarte Piet. Dat daarmee vele Stadjers, die daar moeite mee hebben, worden genegeerd is niet anders. Volgens Harry is Sinterklaas voor iedereen, maar niet voor de gekwetsten.

De tirannie van de meerderheid

Want hij zegt letterlijk: “We luisteren naar de meerderheid en handelen daarnaar.” Dat is prima, maar in de democratie dien je rekening te houden met de minderheid. Zeker als die gegronde redenen heeft om aanstoot te nemen aan de traditie met zwaar koloniale trekjes, die rieken naar de verheerlijking van het slavernijverleden. Daar moet je wat mee als organisator van het volksfeest.

Als je dat niet doet, sluit je namelijk een deel van het volk buiten en dat is niet de bedoeling van het volksfeest. Helaas denkt de organisatie van het feest in Groningen daar anders over. Op de burelen van de Vereniging is men doof voor deze argumenten en geschoffeerde minderheden. Het is geen thema. Het is geen issue. Liever de kop in het zand dan Zwarte Piet een beetje aanpassen.

Waar is dan die diversiteit gemeente Groningen?

Dat daarmee een hoop Groningers worden gekwetst, wil er bij het bestuur helaas niet in. Is allemaal maar suggestief en wat de meerderheid wil, daar draait het om. Poep aan die duizenden Groningers van Surinaamse of Antilliaanse afkomst die er wel moeite mee hebben. Maakt ook niet uit dat de gemeente zich met allerlei duurbetaalde campagnes hard maakt voor diversiteit.

Komt allicht door de samenstelling van het bestuur van de Vereniging van Volksvermaken. Op de groepsfoto staan 23 witte dames en heren van middelbare leeftijd en daarboven. Dat is geen afspiegeling van de samenleving, dat is een bubbel die vol zit met het witte privilege en de aansluiting mist met wat speelt in de maatschappij en onder jongeren. Dat blijkt tijdens Gronings Ontzet, en nu ook.

Progressieve stad, conservatieve organisatie

Harry houdt nog steeds vol dat er genoeg te doen was voor jongeren tijdens Gronings Ontzet. Iedereen die het feest vijftien jaar geleden heeft meegemaakt en afgelopen 28 augustus door de stad liep, weet dat het een farce is. Klopt niets van. Het is een fuifje van paardliefhebbers en taptoe-fans geworden. Heel leuk voor geïnteresseerden, weinig boeiends voor de student en jongere.

Terwijl de stad daar vol mee zit. Groningen is de jongste stad van Nederland en een van de jongste steden in Europa. Nergens is de groep tussen de 15 en 35 zo groot als hier. Maar daar organiseert het comité niks voor. Net zoals het Harry en kornuiten geen rekening houden met gekleurde minderheden in de stad of luistert naar de meer progressieve mening onder studenten.

Bestuur van Vereniging Volksvermaken Groningen

Verschuilen achter fictief figuur

Volgens het CBS zijn er ongeveer 5.000 Stadjers die Surinaamse of Antilliaanse roots hebben. Dat is een substantiële minderheidsgroep waar je rekening mee moet houden. Zeker als je pretendeert een kleurrijke en progressieve stad te zijn, waar iedereen zicht thuis moet voelen. Dan kun je die mensen niet voor het hoofd stoot met verheerlijking van het slavernijverleden.

Maar daar wil Harry zijn club niets van weten. “We zien wel wat er van de boot komt, ik kan alleen zeggen dat het ongeveer net zo wordt als vorig jaar, de rest is aan Sinterklaas.” Lekker makkelijk, je als organisator verschuilen achter een sprookjesfiguur. Ook op de legitieme vraag of Harry vindt dat zijn bestuur een afspiegeling is van de samenleving, wil hij geen antwoord geven.

Naar gesprek

Het is gezeur. Harry wordt boos en emotioneel vanwege de vragen. Dat er donkere kinderen zijn in 050 die met gruwel opzien tegen Sinterklaas, omdat ze worden gepest met opmerkingen als: “Hey Zwarte Piet,” negeert hij. Doet er niet toe, de mensen in de bubbel van het bestuur zijn tevreden. Sinterklaas is een prachtig volksfeest, zolang je maar tot het witte volk behoort.

Spijtig. Want Amsterdam bewijst dat het anders kan. Daar zijn dit jaar alleen maar Roetveegpieten. Dat is volgens mij een prima ontwikkeling. Op school heb ik geleerd dat de democratie alleen maar goed functioneert als er rekening wordt gehouden met minderheden. Anders krijg je de tirannie van de meerderheid waarmee de minderheid onder de voet kan worden gelopen.

Lessen geleerd

Van mijn neefje en nichtje, die allebei toen nog geloofden in Sinterklaas, heb ik geleerd dat het geen donder uitmaakt welke kleur Piet heeft. Zolang hij maar grappig is en vooral cadeautjes brengt. Daar gaat het om, niet of hij zwart of wit met roetvegen is. Neefje, noch nichtje had geen enkele moeite met de gekleurde Piet. Geen bedenkingen, geen vragen, ofwel: geen afbreuk aan het kinderfeest.

Tijdens de lessen, die ik aan een gekleurde klas kinderen gaf aan de Weekendschool in Groningen, leerde ik dat Zwarte Piet bijdraagt aan pesterijen. De donkere jongens en meiden in de klas vonden Zwarte Piet niet leuk in tegenstelling tot hun witte klasgenootjes. Omdat zij vaak worden gepest met “hey Zwarte Piet!”. Tranen en opzien tegen Sint in plaats van zin en positieve spanning.

Het probleem

Vroeger vond ik Zwarte Piet fantastisch. Ik heb zelfs eens een Zwarte Piet gespeeld. Erg leuk om te doen. Ik had er toen geen erg in, omdat ik niet beter wist. Gaandeweg leerde ik andere culturen kennen en keek ik verder dan de schoolboeken. Zo kwam ik meer te weten over de slavernij, de gevolgen daarvan, de rol van Nederland daarin en de harde vergelijking tussen Zwarte Piet en slaven.

Ondanks dat Zwarte Piet inmiddels niet meer met een Surinaams accent spreekt, geen grote oorbellen meer heeft, net zoals andere gelijkenissen met slaven langzaamaan zijn verdwenen, is de vergelijking met slaven nog steeds duidelijk aanwezig. Dat doet pijn bij nazaten van het slavernijverleden en Nederlanders die zich daarvoor schamen. De verheerlijking is er nog steeds.

Volksfeest voor iedereen

Ondanks de veranderingen, zijn we er als samenleving nog lang niet wat betreft Sinterklaas. Als het een waar volksfeest voor iedereen moet zijn, dan zijn verdere aanpassingen nodig. Hoe kunnen we een feest vieren als er een groep is die daarmee wordt gekwetst en buitengesloten? Die overal in het straatbeeld ermee wordt geconfronteerd? Dat moet toch anders kunnen?

Zwarte Piet verder aanpassen is niet zwichten voor de minderheid, maar rekening houden met de medemens en eerbied hebben voor de democratie. Het doet geen afbreuk aan het feest voor kinderen. Als je ze kunt wijsmaken dat een oude man van 378 jaar met zijn paard over daken klimt om cadeautjes in schoenen achter te laten, dan kun je ze ook laten geloven in een Piet met roetvegen.

Niet met me eens? Prima! Discussie? Nog beter! Mits het zonder schelden, schofferen en haat gebeurt. Hou daar een beetje rekening mee als je in de pen klimt om te reageren op dit stuk. 

Ga het gesprek aan ( comments)